Nov 19, 2015

cổ bồn ca



Theo tôi, chết là hết, không còn gì nữa. Không còn trời còn đất còn hồn còn vía nào tồn tại nữa... Mình sinh ra trời đất, không phải trời đất sinh ra mình. (Võ Phiến) 

Quan niệm trên cũng có chổ đúng với trường hợp nhà văn. Họ thường tự hào là quyền sáng tạo trong tay họ. Nhà văn Tây Phương có vài người nói họ tạo ra Thượng Đế. Thật ra quan điểm chết là hết khá xưa ... cũ. Cũng diễn tả như vậy, Trang Tử để lại giai thoại trong Nam Hoa Kinh, về "Cổ Bồn Ca" 莊子鼓盆歌. Cổ bồn ca là gõ cái chậu ngồi hát nghêu ngao. Vợ Trang Tử chết, Trang Tử không khóc như người đời thường làm, trái lại, ông ngồi hát nghêu ngao như thế. Có người thắc mắc và khó chịu, hỏi thì ông nói: chết là nhập vào cùng thiên địa vạn vật thì vui chứ có gì buồn.

 Khi Trang Tử sắp chết, ông muốn người ta chôn giữa đồng trống để trời đất làm màn, trăng sao làm đèn trên mộ ông. Vì quan điểm đó, học giả Nguyễn Hiến Lê cho Trang Tử là "nghệ sĩ" đúng mức. Trong khi Khổng Tử là nhà giáo, Lão Tử là nhà đạo đức, Mạnh Tử là chính trị gia.

Tôi chưa thấy ai nghệ sĩ (và can đảm, chứ không phải hữu thần hay vô thần) đến tận cùng như Trang Tử. Ngay tại Tây Phương, chưa có nhà văn nhà thơ nào dám hát nghêu ngao trong tang lễ như vậy. Trang tử phóng khoáng bất chấp nhưng Trang Tử cũng khác người vô thần ở chổ: chết chưa hết đối với nghệ sĩ. Trang Tử còn muốn ngắm sao trời sau khi chết.

Như vậy cũng có thể hiểu: VP làm ra tác phẩm không phải tác phẩm làm ra VP. Tuy nhiên, nói thì nói như vậy, ai cũng có thể nói mình làm ra tiền chứ tiền không làm ra mình. Thực tế, con người sống với quan niệm về tiền nong không đơn giản. Huống chi là với trời đất. Ngay VP, dường như về cuối đời ông vẫn trăn trở về tác phẩm của mình để lại. Mình tạo ra nó nhưng có xem nó phù du còn hay mất thì không phải dễ.

Người VN cầm bút đương đại, một trong những đặc điểm của họ là đốp chát. Đốp chát cũng hay, nếu anh dám sống tận cùng với nó. Có lần tôi đã nêu ý kiến là liệu những anh tục tằn trong văn thơ có dám không cài nút quần khi bước lên xe bus hay không ? Đơn giản thế thôi. Ha ha ha !

Source: voatiengviet.com

莊子鼓盆歌

庄子妻死,惠子吊之,庄子則方箕踞鼓盆而歌。惠子曰:“與人居,長子老身,死不哭亦足矣,又鼓盆而歌,不亦甚乎!”
庄子曰:“不然。是其始死也,我獨何能無概然!察其始而本無生,非徒無生也而本無形,非徒無形也而本無氣。雜乎芒芴之間,變而有氣,氣變而有形,形變而有生,今又變而之死,是相與為春秋冬夏四時行也。人且偃然寢於巨室,而我噭噭然隨而哭之,自以為不通乎命,故止也。”(《庄子·至樂》)

Source: 鼓盆歌