Oct 3, 2015

tuỳ bút võ phiến


Võ Phiến 1925 -2015
Nhà văn Võ Phiến vừa qua đời vào ngày 28 tháng Chín, 2015, tại thành phố Santa Ana, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Hưởng thọ 90 tuổi
Trường hợp của Võ Phiến ở đây làm tôi nhớ đến Lâm Ngữ Đường. Họ Lâm cũng đã viết cuốn The Importance of Living (Một Quan Niệm Sống Đẹp, Nguyễn Hiến Lê lược dịch) trong một cung cách gần như cung cách của Võ Phiến. The Importance of Living rõ ra là một quyển sách có tính triết lý, thế mà họ Lâm bước vào ngôi đền triết lý lại không cung kính, nghiêm trang, khép nép mà cứ vung tay múa chân và bô bô, cười cợt luôn miệng. Ông Lâm có lý của ông, và độc giả, cuối cùng, lại có vẻ thích cái thái độ ấy mới lạ chứ. Tôi không nghĩ ông Lâm có bùa phép gì, ông chỉ có sự tự nhiên và thành thật.

Võ Phiến cũng có những thái độ tương tự. Đi cùng với ông vào quyển sách, nhiều lúc người đọc có cảm tưởng là đang nói chuyện vung tay múa chân, Võ Phiến kéo hắn riêng ra một chỗ, háy mắt cười ra vẻ bí mật, rồi nói nhỏ vào tai hắn một đôi câu. Ông ấy cười hóm hỉnh, và người đọc cũng không thể nhịn cười. Rồi ông ấy lại dẫn mình đi, lại cười cợt, lại pha trò, rồi lâu lâu lại kéo mình ra một chỗ… Cứ như thế!

Để xem Võ Phiến nghịch ra sao.

Tôi nhớ, ở đoạn trên tôi đã trích một câu Võ Phiến nói về sự chuyển phái tính của nhà văn, từ nam sang nữ. Ông bảo: Thoạt đầu trên văn đàn nghe tiếng ồm ồm, cuối cùng nghe ra eo éo (tr.47). Tôi không nghĩ là Võ Phiến giữ được bộ mặt nghiêm trang khi viết câu này.

Đôi khi, ông lại giả giọng các em gái miền Bắc hay làm nũng để nói với độc giả. Nói về việc Nhất Linh và Nguyễn Vỹ chắc chắn không thể hiểu được thế hệ trẻ sau các ông, Võ Phiến chú thích về thế hệ trẻ: Họ kỳ cục lắm cơ (tr. 104).

Nói về lớp các ông Nguyễn Văn Trung, Trần Thái Đỉnh, Kim Định… với những bài viết chuyên chở tư tưởng và triết lý Tây phương vào cuối thập niên 50 và suốt thập niên 60, Võ Phiến viết: … kẻ đặt thuyết riêng người mang thuyết mới từ Tây phương về xun xoe truyền bá. Rối rít cả lên (tr. 120).

Nói về tâm lý mê triết Tây, mê tư tưởng hiện sinh thời đó của giới trẻ, Võ Phiến bảo: sợ gì mà chẳng văng ra những “bản ngã, bản thể với hiện sinh” (tr.122).

Trình bày về tình trạng khó khăn của nền kịch nghệ thời đó, Võ Phiến đưa ra một so sánh rất khôi hài. Ông lý luận là khó mà có thể lập nổi một “Hội những người yêu kịch”, cũng như không ai dám có sáng kiến lập “Hội những người yêu gái”. Một đàng e quá nhiều hội viên không quản trị nổi, một đàng quá ít không thành lập nổi(tr. 309).
Bùi Vĩnh Phúc
Source:  damau.org