Sep 7, 2015

experiment vs marriage

Experiment












Tôi không hiểu sao ngày nay người ta hay dùng từ ngữ thử nghiệm (thí nghiệm) trong phạm vi kinh tế, giáo dục, xã hội và nhất là văn học hơi nhiều. Thử nghiệm mô hình ngân hàng tự phát, thử nghiệm hình thức kinh doanh quân đội, hôn nhân thử nghiệm, thử nghiệm trình diễn thơ nội tâm đường phố v.v...

Thử nghiệm hay thí nghiệm - experiment thông thường là còn trong phạm vi phòng lab. Nó có tính cách quan sát để học hỏi . Còn kinh nghiệm experience - là những gì từng xảy đến cho chính mình. Thử nghiệm mà vượt ra khỏi phòng thí nghiệm nó có thể gây hệ luỵ đến nhiều người. Kinh nghiệm thường chỉ tích luỹ cho một cá nhân thôi.

Có những cái không thể tuỳ tiện thử nghiệm được. Hôn nhân mà thử nghiệm thì là gì ? Rồi ai sẽ gánh hậu quả cho cái ... bầu tâm sự chẳng hạn ? Kinh tế giáo dục cũng vậy, làm sao lại thử nghiệm trên tri thức của trẻ em hay thiếu niên ? Hư thì sửa lại dễ chăng ? Đấy là chưa nói làm sao chế tài và kiểm soát sự thử nghiệm tràn làn ngoài xã hội ? Trong phạm vi văn học, theo tôi, việc thử nghiệm gì đó thật là tối nghĩa nếu không muốn nói là vô nghĩa. Nó sẽ rất tốn kém so với nhũng gì thu nhận lại được.

Image result for couple on beach
Marriage
Quan sát một đứa bé mới biết đi chập chững sẽ thấy hành vi "thử nghiệm" của nó . Nó lục, nó vất, nó mở, nó tìm, nó ném. Chứ nó không biết kết hợp và dọn dẹp. Dĩ nhiên là đứa bé đang trong "quá trình" tò mò để "học tập" . Có điều, thời gian và sự lãng phí của nó quá nhiều . Chưa kể cái đống lộn xộn nó gây ra và người lớn phải sắp xếp lại.

Trong phạm vi văn học, có những người đi một mình, và họ cũng sẽ đi đến cùng. Chứ họ không muốn chỉ thử nghiệm rồi thôi. Tôi nhớ có nhà thơ VN viết đại ý: anh phải "kết hôn" với thơ ca chứ đừng mãi mãi chỉ làm người tình dan díu hẹn hò. Tôi thích 2 chữ "kết hôn" đó. Có ăn, có ở, có tình, và có trách nhiệm. Thi ca mặt nào đó cũng là một cuộc hôn nhân với thi sĩ. Hôn nhân mà chỉ có thử nghiệm chứ không chịu làm đám cưới thì ... loạn.