Sep 24, 2015

đoạn trường tân thanh






Một cách đọc khác về Đoạn Trường Tân Thanh 斷腸新聲

Ai cũng biết đoạn trường nghĩa là đứt ruột, buồn, đớn đau. Nhưng Đoạn Trường (viết hoa) trong nội dung cốt truyện cũng là tên quyển sổ ma quái ghi chép số mệnh những người phụ nữ bất hạnh trên duơng thế. Tác phẩm thi ca trường thiên của Nguyễn Du có 3 tên thường được gọi: Truyện Kiều, Kim Vân Kiều Tân Truyện và Đoạn Trường Tân Thanh, dựa trên một phần câu chuyện của tiểu thuyến Kim Vân Kiều Truyện của Thanh Tâm Tài Nhân.

Trong 3 tên gọi, có lẽ TK là tên gọi của dân gian, KVKTT có lẽ do nhà xuất bản khắc ghi. Riêng tựa đề ĐTTT hay nhất. Tôi nghĩ, tên gọi này do Nguyễn Du đã ưu ái đặt cho thi tập của mình. Đoạn Trường Tân Thanh 斷腸新聲 hay ở Tân Thanh chứ không phải chổ Đoạn Trường. Tân thanh là tiếng mới. Tiếng gì ? Là khúc hát mới, Tiếng nhạc cũng là tiếng thơ. Thơ lục bát cũng là nhạc khúc. Thi ca, ca dao đều có nghĩa là nhạc. Do đó, Đoạn Trường Tân Thanh có thể đọc thành “Tiếng Thơ Mới về số Đoạn Trường”.

Đoạn Trường Tân Thanh, cái cách đặt tên rất tuyệt. Nó phảng phất không khí nghẹt thở trong các tiểu thuyết trinh thám. Cái lục lạc, chiếc áo đen, đêm trăng ở thôn Hạ, sổ Đoạn Trường … lấy chi tiết bất kỳ nào đó trong cốt truyện đặt tên cho toàn quyển sách. Nó gây thêm sự bí ẩn, lôi cuốn.

Tóm lại, Đoạn Trường Tân Thanh hay ở Tân Thanh chứ không phải chổ Đoạn Trường. Khóc lên đi, ôi Quê Hương yêu dấu – Cry, the beloved Country (Alan Paton) hay là hay tại beloved Country chứ không phải cry.

Không có chuyện văn nghệ đứt ruột hay văn nghệ xung phong. Chẳng có cái gọi là nhạc sến hay nhạc phản động. Văn nghệ, chỉ có hay hoặc dở chứ không thể xét phải hoặc quấy. Thiền Sư Huyền Quang [Huyền Quang (玄光), 1254-1334, tên thật là Lý Đạo Tái (李道載)],đời Trần rất tinh tường khi viết:

春日即事

二八佳人刺繡持
紫荊花下轉黃鸝                                                          
可憐無限傷春意
盡在停針不語時

Xuân nhật tức sự

Nhị bát giai nhân thích tú trì
Tử kinh hoa hạ chuyển hoàng ly
Khả liên vô hạn thương xuân ý
Tận tại đình châm bất ngữ thì

Phiên dịch:

Cô gái đẹp tuổi đôi tám ngồi thêu chậm chậm
Tiếng chim hoàng ly dưới khóm hoa tử kinh
Nghe cảm thương vô cùng giữa mùa xuân
Tất cả ý nghĩa tại khoảnh khắc vô ngôn khi giai nhân dừng mũi kim thêu

Thiền Sư mà làm thiền thi thì là chiện … nhỏ. Khai ngộ, tỉnh thức, hồ hỡi phấn khởi, TS nào cũng viết được. Nhưng thi sĩ làm thơ mới là chuyện đáng bàn. Thi sĩ thì mới hạ bút viết về giai nhân. Mùa xuân, tiếng chim ca, thật ra không buồn cũng chẳng vui. Vui hay buồn là do tâm trạng con người thôi.
Tiếng chim hoàng ly
 dưới khóm hoa tử kinh
 

Khả liên vô hạn thương xuân ý
Tận tại đình châm bất ngữ thì

Cảm thương thật. Buồn thì buồn nhưng rõ ràng không chán nản . Ai biết được nàng con gái mười sáu xuân xanh đang nghĩ gì ? Picasso rất chí lý khi nói:

Art is a lie that makes us realize truth
Nghệ thuật là lời nói dối để chúng ta nhận ra sự thật


 Chim hoàng ly dưới khóm hoa tử kinh: 黃鸝 在路旁的紫荊花樹上
.................................................................................................................

春日即事
小雨絲絲欲網春,落花狼藉近黃昏。
車塵不到張羅地,宿鳥聲中自掩門。
宋代李弥逊诗作

Có một bài Xuân Nhật Tức Sự khác hoàn toàn của Lý Di Tốn, thiền sư đời Tống TQ

From: 李弥逊