Apr 25, 2015

văn học, một cái nhìn khác




Tôi còn nhớ, khoảng những năm 80s ở VN, có lần tôi nghe một ông cán bộ huyện uỷ nói: "Cái lá cờ của thằng Nam Triều Tiên hình bùa Bát Quái mê tín dị đoan". Ông ta nói cũng không phải là sai hoàn toàn. Có điều, hiện nay mà nói như vậy thì ngay chính VC cũng phản đối. Theo tôi, chẳng qua là người Việt hay có cái thói: trông mặt bắt hình dong. Vì Đại Hàn giàu. Chứ nếu Đại Hàn cũng nghèo cở Lào thì không chừng "luận cứ" bùa Bát Quái vẫn đúng như thường. Thằng Gia Long thằng Minh Mạng nhưng tráo trở thay, ngài Hirohito, Nữ Hoàng Elizabeth. Vì Nhật và Anh giàu. Giàu thì vua chúa cũng được gọi là ngài chứ.

Tôi không theo nghiệp văn học. Nhưng tôi thấy mấy cái khuôn như: thành thị, nông thôn, chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa gia đình v.v... được dùng trong văn học, nó cứ lôm côm làm sao. Nếu không muốn nói là máy móc, bắt chước và võ đoán. Hồ Biểu Chánh viết tiểu thuyết coi như phần nhiều thuộc giơí công chức thầy thông thầy phán (thành thị) . 50 năm sau, Lê Xuyên lại chuyên viết tiểu thuyết bối cảnh thôn quê (nông thôn) . Cụ Phan Bội Châu là nhà Nho theo Tây học, chủ trương cải cách. Tuy nhiên, về mặt học thuật, quyển sách quan trọng và có giá trị nhất của cụ lại là quyển Khổng Học Đăng, dịch thuật chú giải và bình luận rất hay Tứ Thư của TH.

Học giả Nguyễn Hiến Lê thời VNCH nếu bảo ông là cựu học, e không đúng. Vì ông dịch thuật sách Tây Mỹ đương thời loại trau giồi nhân cách rất nhiều, ông còn đích thân viết những sách hướng dẫn học toán, học cách tổ chức công việc theo khoa học . Bảo ông là nhà tân học, e không hẳn . Ông viết khảo luận về Khổng Tử, Mạnh Tử, Trang Tử, Kinh Dịch Đạo Của Người Quân tử. Mà cuốn nào cũng hay. Hay, chẳng những mặt khảo cứu, nó còn hay mặt văn học. Văn chương giản dị nhưng uyên bác lưu loát như giòng nước chảy.

Văn học VN đã vậy, văn học thế giới cũng không khác. Quý vị cứ xem những nhà văn Khôi Nguyên Nobel thì rõ. Họ chẳng mới, họ chẳng cũ. Họ cũng chẳng theo thể loại trường phái nào nhất định. Họ có tài viết và viết hay, viết có giá trị. Thế thôi.