Feb 10, 2015

ngôn ngữ chính là ẩn dụ




Ngôn ngữ chính là ẩn dụ và những thành ngữ trong Truyện Kiều

Trong văn học cổ điển của VN, có lẽ Truyện Kiều của Nguyễn Du là chứa đựng nhiều thành ngữ, hay nhất và sống lâu nhất. Thường thường bậc trung, lơ thơ tơ liễu, sắc sảo mặn mà, mạt cưa mướp đắng, đi đời nhà ma, mày râu nhẵn nhụi, ngựa xe như nước, lời nói như ru, dáng thu ngại ngùng, …


Rằng tôi chút phận đàn bà

Ghen tuông thì cũng người ta thường tình

Chỉ trong hơn 10 chữ, ND diễn ta cái khôn ngoan của Hoạn Thư, một người phụ nữ bản lĩnh khi lâm vào thế nguy và đã thoát hiểm dễ dàng. “Người ta thường tình” trở thành một thành ngữ và ẩn dụ trong văn chương VN.


Giang hồ quen thói vẫy vùng

Gươm đàn nửa gánh non sông một chèo

Từ Hải hiện ra như một trượng phu ngang tàng nhưng không sơ lậu. Tính cách hào sảng anh hùng rõ ràng.


Hài văn lần bước dặm xanh

Một vùng như thể cây quỳnh cành dao

Quỳnh 瓊 và dao 瑤 là các loại châu ngọc, đặc biệt ở đây lại dùng để ví con người và văn tài của Kim Trọng. Ngày xưa, văn nhân đại diện cho văn hoá, văn hiến. Theo quan niệm cổ, ở đâu có văn hiến, người đại diện cho văn minh, thì ở đó lễ tục và dân tình được sung túc trong niềm vui. 2 câu thơ trên tự nhiên qua ví von, có một ánh sáng tươi kỳ lạ.


Tôi thích cái quan niệm “tự thân ngôn ngữ đã là ẩn dụ”. Đọc sách, Tôi ngạc nhiên là tại sao văn chương Việt hiện nay người ta rất ít xử dụng thành ngữ (?). Trong khi thành ngữ chính là ẩn dụ của ngôn ngữ. Thành ngữ, nhất là trong Việt văn, cũng chính là sáng tạo. Nếu xử dụng và sáng tạo khéo, thành ngữ của một tác giả còn là dấu tích, tài năng của tác giả đó.


Source: damau.org