Feb 13, 2015

chim trời cá nước





Xóm Cù Lao những năm đầu 80s

Ông Tư Hụ

Chuyện ngắn

 Black Raccoon

Tên chữ của ổng là Hựu.  Nhưng tụi thanh niên và con nít  trước mặt thì gọi ông Tư. Sau lưng gọi ông Tư Hụ.  Ông có bốn người con, hai đứa con một trai và một gái lớn đã lập gia đình ra ở riêng. Ổng nghiêm nghị, khoản 60, ốm. Mà ổng khó tính. Con nít ở xóm Cù Lao nầy đều biết chuyện ông Tư Hụ có lần đã cuốc một trái banh cao su. Xém chút nữa thì cái cuốc tưng trúng đầu. Bởi vì ổng đương ngủ trưa, mấy đứa nhỏ trong xóm lừa banh đá lọt vô nhà. Ổng thức dậy, không nói một tiếng, đem trái banh ra sân, rút cây cuốc dưới sàn nhà, cuốc thật mạnh. Cũng may cái cuốc tưng lên nhưng không trúng người. Con nít chạy hết nhưng chuyện này sau đó đi vào giai thoại cả xóm biết, dĩ nhiên là trừ ổng. Nói đúng ra ông Tư đứng đắn hiền lành, hay nói chuyện đạo lý như ông thầy giáo. Dạo sau nầy ổng hút thuốc rê nhiều. Ngồi một mình uống trà, hút hết điếu này đến điếu khác. Bà Tư hay cằn nhằn:

- Hút gì mà hút như ống khói tàu.

Ông Tư với má tôi có bà con đầu ông Sơ.

-  Chị Sáu nhỏ tuổi hơn tao nhưng mà vai chị, tao bà con với chỉ đầu ông Sơ. Thành ra mầy kêu tao là cậu Tư.

- Đầu ông Sơ là sao hả cậu Tư ?
- Ờ, thì kể ngược lên ba tao là ông nội, ba ông nội tao là ông cố, trước ông cố nữa là ông ... Sơ.
- Rồi làm sao biết hả cậu ?
- Trời, thì còn gia phả chớ mậy.

Ông Tư Hụ biết chữ Nho. Nghe nói hồi nhỏ ông học với ông thầy Nho trong làng là học trò của ông Tú Th bên Cù Lao Dưng. Ông Tú Th thời xưa ở dưới Cao Lãnh,  từng gặp và nuôi ông Nguyễn Sinh Sắc, cha của HCM, trong nhà. Gánh học trò hậu duệ hiện tại chỉ còn 3,4 người. Ở Cù lao đây thì có ông Tư Hụ với ông Năm Ch. Không giống nhà ông Tư Hụ làm ruộng, ông Năm Ch gia đình cán bộ công chức. Ông Năm thì làm tổ trưởng  y học  dân tộc phòng coi mạch hốt thuốc Nam dưới chợ Huyện. Con gái lớn cô Ba D là trưởng phòng giáo dục, con gái kế  Tư  Ph là kế toán phòng tài chánh. Ba D mới đám cưới với Sáu Nh bên kiểm tra đảng. Con trai út làm giáo viên cấp 1. Ông Năm Ch có cái nhà sàn lớn lợp ngói cột kèo thao lao. Sáng ông đi đò không tốn tiền, đi làm, chiều về. Giữa ông Tư Hụ với ông Năm Ch không hiểu sao ít khi nào nói chuyện.  Ông Tư Hụ có tám công tầm cắt đất ruộng sạ, tương  đương hơn một mẫu tây. Tôi có làm công phụ lúa cho ông hai năm. Nói đúng ra, ông biểu tôi năm đó không có chuyện gì làm thì phụ làm mùa. Chừng nào gặt xong thì ông sẽ đong cho 30 giạ lúa. Ngoài ra, ông chia cho miếng đất xéo gần cái đìa nước trong đám ruộng.

- Anh chịu khó làm thì miếng đất cánh bườm nầy cũng kiếm được thêm 10 giạ nữa đó. Thằng T con ông Tư nói với tôi như vậy. Thằng T học hết lớp 10 nghỉ ở nhà làm ruộng.

Mùa lúa sạ thần nông bắt đầu khoảng giữa tháng 10 âm lịch, khi nước nổi rút xuống hết. Làm ruộng miệt Đồng Tháp nầy phải theo dõi ngày giờ và quan sát con nước rất kỹ. Trước đó chừng nửa tháng thì chuẩn bị giống và vật dụng, thực phẩm mắm muối sẵn sàng cho mùa lúa. Ông Tư Hụ sai thằng T đốn tre về ông đương cái bò nhỏ để đem vào trong kinh ruộng bắt cá ăn qua ngày. Năm nay tôi phụ ông cho nên tôi cũng giúp hai cha con ông công việc chuẩn bị. Ngày xuống xuồng bơi vào ruộng, tôi chuyển vật dụng và khiêng cái bò xuống. Tôi bơi mũi, thằng T bơi lái, ông Tư ngồi giữa hút thuốc. Bà Tư vơi con L con gái út đứng trên bờ đưa theo.

Chèo xuồng một quãng sông cái và kinh rạch khá dài. Từ sáng sớm đến trưa đứng bóng mới tới nơi. Giữa chừng ông Tư có biểu tắp vào chợ Kinh Xáng nghĩ mệt và ăn xôi đem theo lót lòng. Đến đám đất, nước còn trong ruộng chưa rút hết. Nắng trên đầu như thiêu đốt. Trên nắng dưới nước. Đồng rộng bao la nước là nước. Ông tư nói vậy chớ chừng 3 ngày  nữa là bài đất, làm đất và sạ lúa, hai thằng bây phải lẹ lẹ tay mới được. Chúng tôi đem đồ đạc vật dụng, khiêng cái máy kohler bôm lùa đem lên gò đất sát bờ kinh. Trước hết  là đẩy cái bò tre xuống nước để bắt cá mỗi ngày. Dựng chòi lá ở tạm. Đem lúa giống và tất cả đồ đạc vào để trong góc chòi. Trước mấy ngày sạ thì đem10 bao lúa giống nhận xuống nước ngâm, một ngày sau đem lên phơi nắng ba ngày ủ mộng.

- Cá nó vô bò ở đây nhiều không hả cậu Tư ?
- Chiều mai kéo bò lên rồi mầy thấy. Đủ ăn.  Dư, nhúng nước muối thảy lên nóc chòi phơi làm khô. Dư nửa thì muối làm mắm đem về.
- Mà cá loại gì nhiều nhứt?
- Cá linh cá chốt cá lăn cá rô biển nhiều nhứt. Cá lóc cá trê cũng có. Thằng T trả lời.
- Bây giờ mình lấy mắm làm mồi túm bỏ vô vải rồi treo giữa cái bò tre nhử thì cá vô nhiều hơn được không ? Tôi hỏi.

Ông Tư Hụ trả lời:

- Không được mầy ! Làm vậy tội chết. Chim trời cá nước trời cho bao nhiêu ăn bấy nhiêu, mình làm vậy là dụ loài vật. Có tội với phật trời.

 Làm lúa Đồng Tháp cực nhọc, vất vả trong vòng hai tháng đầu trong thời gian ba  tháng mười ngày lúa chín. Gặt, suốt, đập, chở lúa về nhà là xong. Nghỉ ngơi vài tháng hay làm chuyện khác như trồng rẫy. Đợi làm mùa hè thu. Hè thu sản lượng không bằng mùa chánh tháng mười âm lịch. Làm lúa tuy là vất vả cực nhọc nhưng cũng có niềm vui thiên nhiên đồng áng. Ban ngày tôi với thằng T ăn cơm no đi làm việc.  Ông Tư Hụ ở trong chòi nấu cơm kho cá. Chiều xuống sụp tối, về chòi tắm rửa ăn cơm, đốt lửa hun muỗi. Rồi chui vô mùng trải tấm ny lông, trải chiếu dưới đất ngủ. Cở một tháng sau, con Út L bơi xuồng từ ngoài nhà đem thêm nước mắm, chai dầu ăn, dưa leo, một con gà trống, nửa lít rượu với hai chục bánh ít.  Nó đi ra ruộng kêu tôi vô cắt cổ dùm con gà làm thịt nấu cháo.

- Ờ, bắt con gà cắt cổ cho con L luộc cúng đất đai trước đi cháu.

Ông Tư Hụ nói thêm là sáng mai tôi, ông và con Út L bơi hai chiếc xuồng về nhà, ngày mốt nhà ông đám giỗ. Xong thì bửa kia tôi với ông trở lại vô ruộng.  Tôi nói:

- Để thằng T ngày mai đi về, cháu ở lại coi chừng đồ.
- Ngủ giữa đồng một mình mầy không sợ ma hay sao?

Lần đầu tiên tôi đi làm lúa, nhiều chuyện không biết. Có nhiều việc làm không đươc, trong những lúc như vậy, thằng T làm cho tôi. Tôi thấy dịp nầy nên để cho nó về nhà nghỉ ngơi ít bửa phải hơn.

- Sợ gì cậu Tư, cậu đừng lo, con coi chừng được mà. Ma nhát thì tốc mền ... chạy.

Northwest USA 2/2015