Dec 16, 2014

diễn từ nobel



Patrick Modiano delivering his Nobel Lecture in the hall of the Swedish Academy in Stockholm, 7 December 2014.







"Tôi luôn ngần ngại trước khi đọc tiểu sử nhà văn này hay nhà văn kia tôi vốn hâm mộ. Nhưng người viết tiểu sử đôi khi bám chặt vào những chi tiết nhỏ bé, những chứng nhân thường là không xác thực, những nét tính tình hiện ra thật ngỡ ngàng hay đáng thất vọng, và tất cả những cái đó gây cho tôi những nhiễu âm làm rối loạn một số những buổi truyền thanh và làm cho âm nhạc và tiếng nói không còn nghe được nữa. Chỉ có việc đọc những quyển sách của nhà văn đưa bạn vào sự thân thuộc và chính khi đó hắn ta mới là hay nhất và hắn thầm thì nói với bạn mà tiếng hắn nói không bị nhiễu thanh làm cho lộn xộn. Nhưng khi đọc tiểu sử của một nhà văn, đôi khi người ta khám phá ra đánh dấu một biến cố tuổi thơ của hắn, biến cố này như thể là mầm mống của tác phẩm tương lai của hắn và dù hắn không luôn luôn có ý thức rõ rệt, thì cái biến cố ghi dấu này sẽ trở lại, dưới những hình thức khác nhau, ám ảnh những quyển sách của hắn. Bữa nay tôi nghĩ đến Alfred Hitchcock, tuy ông ta không là một nhà văn nhưng những cuốn phim của ông ấy có cái sức mạnh và sự chặt chẽ của một tác phẩm tiểu thuyết. Khi đứa con trai của ông được năm tuổi ông bố Hitchcock bảo nó mang một bức thư đến giao cho một người bạn của ông ta, ông này là một sĩ quan cảnh sát. Đứa bé trao bức thư cho ông bạn của bố và ông cảnh sát này nhốt thằng bé vào căn phòng tạm giam của sở cảnh sát vốn là nơi để giam giữ những nghi phạm qua đêm. Thằng nhỏ kinh hãi đã bị giam ở đó cả tiếng đồng hồ trước khi ông sĩ quan cảnh sát tha nó ra và bảo nó: “Nếu cháu ở đời không đàng hoảng thì bây giờ cháu biết cái gì sẽ chờ đợi cháu.” Ông sĩ quan cảnh sát này, kẻ quả thực có những nguyên tắc giáo dục con cái quái đản, hẳn ở nguồn gốc của không khí kinh dị và lo lắng bồn chồn người ta thấy trong tất cả các phim của Hitchcock. Tôi không muốn làm cho quí vị buồn chán với trường hợp cá nhân của tôi nhưng tôi nghĩ rằng một số giai đoạn tuổi thơ của tôi sau này được dùng như mầm mống cho những quyển sách của tôi"

"Cũng vậy một nhà văn thuộc thế kỷ 20, đôi khi cảm thấy mình là tù nhân của thời đại và rằng việc đọc những nhà tiểu thuyết lớn của thế kỷ 19 – Balzac, Dickens, Tolstoï, Dostoïevski  – gây cho hắn một nỗi hoài cổ nào đó. Ở thời đại đó, thời gian trôi đi một cách chậm rãi nhiều hơn ngày nay và sự chậm rãi này thích hợp với công việc của người viết tiểu thuyết bởi vì hắn có thể tập trung năng lực và sự chú tâm nhiều hơn. Đến nay, thời gian tăng tốc và tiến về phía trước bằng những chuyển động không đều đặn và đột ngột, điều này giải thích được sự khác biệt giữa những khối khổng lồ tiểu thuyết trong quá khứ, với những kiến trúc của những thánh đường, và những tác phẩm đứt đoạn và mảnh vụn của ngày nay. Xét trong viễn tượng này thì tôi thuộc về thế hệ trung gian và tôi sẽ ngạc nhiên xiết bao để biết được những thế hệ kế tiếp được sinh ra với internet, với máy tính lưu động, với thư tín qua mạng và những tweets, bằng văn chương họ sẽ diễn tả cái  thế giới nơi mỗi người thường trực được “kết nối” với nhau và ở đó những “mạng xã hội” xâm nhập cái phần của sự riêng tư và của sự ẩn mật vốn vẫn còn là cái quí giá của chúng ta cho tới một thời đại mới đây thôi  – sự ẩn mật cung cấp chiều xâu cho con người và đó có thể là một chủ đề tiểu thuyết lớn. Nhưng tôi vẫn muốn lạc quan về tương lai của tiểu thuyết và tôi được thuyết phục rằng những nhà văn trong tương lai sẽ bảo vệ được sự liên tục như từng thế hệ trước đây kể từ Homère…" (Dịch thuật, Đào Trung Đạo)


Nguồn:  gio-o.com
English: Nobel Lecture
Pictures nobelprize.org