Oct 10, 2014

nghề reviewers ở mỹ




Amazon reviewer legend Joanna Daneman

Reviewer (n)
:  one that reviews; especially :  a writer of critical reviews

Trước hết, reviewer là một writer. Người viết, người cầm bút, nhà văn. Thứ đến, là một nghề hẳn hoi. Họ viết trên báo hoặc tạp chí. Nhiệm vụ của họ chính là nhiệm vụ nhận xét phê bình, critic, judgement.

Họ phụ trách phần điểm sách, điểm ca khúc, điểm phim hay có khi điểm cả sản phẩm như xe cộ, vật dụng... cho tờ báo, tạp chí hoặc TV. Trong cách định nghĩa của nghề nầy, phần văn học, reviewer phải có kiến thức chuyên môn về critic cũng như literature. Phần quan trọng nhất của họ là phần judgement, nhận định , phán đoán. Cho nên, nếu 2 reviewers của 2 magazines khác nhau, quan điểm có thể khác nhau về 1 quyển sách trên thị trường. Đó là chuyện rất thường.

Vì là một nghề nghiệp, reviewer chỉ phục phụ công chúng đọc giả, khán giả, thính giả mà thôi. Khác với giới "nhà phê bình" kiểu VN. Nhà phê bình VN nghĩ họ chính là một thành  phần cốt cán là "cây roi" quất vào mặt văn  chương (như cách họ hay nói) để phát triển văn học. Phê bình gia VN viết và nói  mục tiêu là với tác giả, thay vì đọc giả. Reviewer trao sứ mệnh phán đoán sau cùng vào tay đọc giả.

Tóm tắt,
Reviewers văn học là người điểm sách, phê bình sách. Người làm vườn, người ghi chép sổ tay, người tỉa tót bắt sâu hoa lá trong vườn văn học. Hết. Họ là ông thợ sơn. Họ đi sau ông thợ mộc là nhà văn. Họ không có cái nhiệm vụ hay "chức năng" to lớn nào để hoằng dương văn học. Họ chỉ phục vụ nhu cầu văn học của công chúng. Và dĩ nhiên, đọc giả rất cần đọc reviewers.

Tôi không rõ, nhà văn VN thật sự có cần đến nhà (hay đội ngũ) phê bình lý luận văn học như nó có hay không? Vì, hơn ai hết, văn sĩ sáng tác chính là người trực tiếp hành nghề cầm bút chuyên nghiệp. Lẽ nào môĩ nhà văn không tự trang bị hành trang văn học cho riêng mình (vốn dĩ cũng không phải khó khăn lắm)?