Sep 3, 2014

the 1st sight




Nghệ sĩ, thời điểm và thời gian
Có lẽ khác với nhiều lĩnh vực, lĩnh vực sáng tác có tính vượt thời gian.
Một ông bác sĩ thì tuổi càng cao, nghề càng dày dạn. Ông thợ mộc cũng vậy. Ông thầy giáo cũng thế, mấy ông giáo già thì thường là dạy hay hơn mấy ông trẻ vừa ra trường.

Nhưng sáng tác của nghệ sĩ thì khác. Hầu hết nghệ sĩ như văn chương, vẽ, âm nhạc, điêu khắc, đạo diễn phim, v.v... Họ thành công là thành công ngay tác phẩm đầu tay, ngay lúc trẻ. Công chúng chấp nhận họ liền (ngay lần đọc, xem đầu tiên). Cũng có nhiều nghệ sĩ chỉ nỗi danh sau khi lìa đời. Nhưng hầu hết là do họ không được mọi người biết trong khi sinh thời, vì lý do nào đó.
Hoàng Thi Thơ, Phạm Duy, Lam Phương, Lê Uyên Phương, viết ca khúc rất hay từ những bản đầu tay, lúc họ đang 20s. Các họa Sĩ trong nhóm Họa Sĩ Trẻ của VNCH như Nguyễn Trung, Nguyên Khai, Nghiêu Đề, Vị Ýcho ra đời nhiều tranh nghệ thuật gây bàng hoàng giớí thưởng ngoạn, lúc họ trẻ.

Làng âm nhạc Pop Rock của Hoa Kỳ hiện đang chào đón một hiện tượng . Ngôi sao ca sĩ kiêm người viết ca khúc songwriter: Lorde. Cô không phải người Mỹ, cô đến từ New Zealand. Lorde mới 17 tuổi, ngay album đầu tiên đã làm giới nhạc trình diễn của Mỹ sững sốt. Cô gái trẻ nhưng thích trang điểm già hơn 10 tuổi. Trong khi ca sĩ Mỹ vừà hát vừa nhảy như con choi thì Lord chỉ đứng yên một chổ. Không phải Lorde kéo thời gian chết đứng. Lorde chỉ làm cho người nghe sửng im và nghẹt thở.

Thế còn khoảng thời gian về sau, khi nghệ sĩ đã luống tuổi? Thưa, tôi thấy họ vẫn còn hay như thường, nếu họ còn sáng tác. Madonna là siêu sao ngay từ năm 24 tuổi với Album "Like A Virgin" gây chấn động thế giới, cho đến hiện nay, lần lưu diễn mới nhất năm 2012. Phạm Duy sáng tác ca khúc từ năm 20 cho tới năm 80 tuổi, liên tục. Lê Văn Khoa chói sáng như nhà văn hóa (nhạc, nhiếp ảnh, đạo diễn show truyền hình) từ giữa thập niên 60s cho đến hiện giờ.

Tóm tắt, tôi không tin lắm lý luận cho rằng sự "tìm tòi" sáng tác của nghệ sĩ cần thời gian để "đãi lọc, thẩm định" hay cần "trình độ" để thưởng thức v.v... Nói như vây hơi khuất khúc và xem thường công chúng. Nên nhớ, công chúng hiện nay ngày càng văn minh. Sáng tác nghệ thuật là... nghệ thuật. Hay là hay ngay the 1st sight.

Sự tìm tòi trong nghệ thuật là sự hun đúc trong tâm tư chứ không phải là những bước chân  truy tầm xuôi ngược chạy rảo diệu viễn  triền miên.
.................................................................................
Pic: Girl Defending Herself Against Eros (1880)
William-Adolphe Bouguereau