Apr 21, 2014

công chúng vs công công

Dàn diễn viên TVB tụ họp trong Đại Thái Giám
Đại Thái ... Dzúi, xí lộn, Giám 













Tôi không rõ có bao nhiêu người Mỹ cần đọc phê bình trước khi họ đọc sách, xem phim, nghe nhạc, xem triển lãm? Tôi nói là những nhà phê bình chuyên nghiệp. Tôi sống qua 3 thời kỳ. 1 VNCH, 2 VNCS, và 3 là Hoa Kỳ. Tôi có nhận xét:

Sự phê bình văn nghệ trong các thể chế tự do dân chủ, thuộc về căn bản là CÔNG CHÚNG
Sự phê bình văn nghệ trong xã hội CS thuộc về ĐỘI NGŨ cán bộ văn nghệ nhà nước.

Thí dụ, một bản nhạc Mỹ được coi là hay, đơn giản vì có nhiều người... mua CD và nhiều người yêu cầu trên radio. Một cuốn phim hay, bao giờ cũng có thu nhập... cao. Một tấm tranh càng đắt giá, càng có nghĩa là tấm tranh đó... đẹp.

Dĩ nhiên, người dân Mỹ họ cũng nhờ tham khảo, phần nhiều là các magazines như Billboard, Rolling Stone văn nghệ, bình luận trên TV của CNN, CBS, NBC, hoặc các tổ chức giải thưởng văn nghệ như Oscar, Grammy, Emmy Award... Tất cả những cơ sở này đều của tư nhân , thuộc công chúng.

Ngày trước, VNCH cũng vắng bóng giới phê bình. Có rất ít. Một phần vì thời cuộc, một phần do cơ chế tự do xuất bản và sáng tác.

Sách truyện của Mai Thảo, Duyên Anh, Lê Xuyên, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Chu Tử, Nguyễn Mạnh Côn, Túy Hồng, Nhã Ca... bán khá chạy. Có đọc giả. Và, thành thực mà nói, những tác giả công chúng yêu thích đó, họ là những nhà văn nhà báo có tài, dù xét xem dưới bất cứ góc độ nào.

Riêng, ĐỘI NGŨ các nhà lý luận phê bình văn nghệ của VNCS rất HÙNG HẬU. Có điều, đông thì đông, ăn nói thì ăn nói, văn nghệ VC vẫn LẸT ĐẸT.
Thì ra, công chúng có lý hơn công công. Công công là anh quan thái giám quyền lực ghê rợn chỉ mỗi có một đặc điểm hơn người là chịu... đau là xong.