Oct 10, 2013

nobel văn chương 2013















Alice Munro near her home
in Clinton, Ontario, in June.
Ian Willms for The New York Times

"...one part to the person who shall have produced in the field of literature the most outstanding work in an ideal direction ...”
"... một phần trao cho người nào sáng tác trong lĩnh vực thuần văn chương có ý hướng nổi bật nhất..."
(Trích: Di chúc của Alfred Nobel)

Người ta hay giải thích theo chiều hướng này chiều hướng kia khi kết quả cúa Nobel Văn Chương được công bố. Nhưng hảy thử đọc chính ý nguyện của người sáng lập giải để lại xem sao. Di chúc của Nobel để lại phần Văn Chương như trích dẫn nêu trên rất ngắn gọn, và mang mấy ý rất quan trọng sau đây:

- Sáng tác có giá trị thuần văn chương, chỉ trong lĩnh vực văn chương thôi.
- Vượt trội, nổi bật nhất. Dĩ nhiên là tính trong phạm vi thời hạn 1 năm, trong khi trao giải
- Và phải có ý hướng, chiều hướng, nội dung, tư tưởng, rõ rệt

3 ý chính đó không phân biệt thể loại, quốc tịch, kỹ thuật, trường phái, cũ, mới.
2 năm trước, Tomas Transtromer là một nhà thơ Thụy Điển, có khuynh hướng sáng tạo chữ nghĩa, và quan trọng hơn cả là "đọc ông, con người không bao giờ cảm thấy nhỏ bé" người ta cảm thấy giá trị làm người được nâng cao khi đọc thơ của Tomas.

Năm ngoái, Mạc Ngôn, lại là một người viết tiểu thuyết mang đậm màu sắc cổ tích Trung Hoa trong dân gian. Nhưng cổ tích đó lại làm lung linh màu sắc thực tại thêm huyền ảo.

Năm nay, Alice Munro chỉ là bà nội trợ viết truyện ngắn ở tỉnh lẻ. Tờ USA Today, năm 2012 nhận xét về tập truyện Dear Life của bà có đoạn kết thúc:

Dear Life (2012) Excerpt from USA TODAY's review: "Dear Life, Alice Munro's exquisitely calibrated collection of stories, celebrates the essence of existence, no matter how mundane." 
"Her prose is spare, graceful and beautifully crafted, her vision expansive. What Munro does with a story is like alchemy. She presents toiling, troubled characters who bubble up and engulf our imagination, leaving the reader to ponder, fascinated, the contours of dear life." — Claudia Puig (usatoday.com)

Văn xuôi của bà giản thanh, duyên dáng và như món đồ thủ công đẹp, tầm nhìn của bà rộng rãi.  Bà Munro dựng câu chuyện trong màu  sắc lấp lánh ánh vàng. Bà trình bày sự mệt mõi, những nhân vật va chạm phiền toái đánh lừa và dìm sâu trí tưởng tượng chúng ta, đem đọc giả vào cõi suy tư, quyến rủ, những trạng huống đáng yêu của cuộc đời.