Aug 30, 2013

huyền sử, nhân thoại




Myth, legend, hero
Thần thoại, truyền kỳ, anh hùng

 Dấu hiệu của thông minh thật sự là sức tưởng tượng chứ không phải là kiến thức. Albert Einstein 
Tương lai thuộc về những ai tin vào những giấc mộng đẹp của họ. Eleanor Roosevelt

Trong ngữ vựng tiếng Việt hay gộp chung "huyền thoại" với cổ tích truyền kỳ anh hùng và thần thoại. Thật ra, thần thoại là những câu chuyện và nhân vật siêu phàm, họ không sống chung với con người, họ biến hóa nhờ phép thần thông. Cuộc sống của các vị thần hoàn toàn khác biệt và kỳ lạ, khác người. Như những thần thoại Hy Lạp. VN cũng có thể xem Lạc Long Quân, Âu Cơ, An Dương Vương, Kim Quy, Thánh Gióng, Chữ Đồng Tử và Tiên Dung là những thần thoại.

Truyền kỳ cổ tích là những câu chuyện lưu truyền trong dân gian. Nhân vật trong tuyền kỳ là những con người với hành vi kỳ bí ngộ nghĩnh. Như Cây Đa Chú Cuội, Cây Tre Trăm Đốt, Từ Thức Gặp Tiên, Thạch Sanh Lý Thông ...

Anh hùng là những nhân vật lịch sử với tài năng và đởm lược hơn người. Thường thường là những chiến công lẫy lừng đánh giặc cứu nước. Các vị như 2 Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Quang Trung ... là những anh hùng anh thư nước Việt. Văn hóa VN truyền thống thấm đẫm thần thoại và cổ tích truyền kỳ bên cạnh anh hùng hào kiệt anh thư lịch sử.

Anh hùng dĩ nhiên "thiệt" hơn. Tài ba xuất chúng. Đởm lược hơn người. VC cho HCM là đại anh hùng dân tộc. Một lô anh hùng đánh Mỹ huân chương đỏ khé. Rồi còn một đống anh hùng trong lao dộng sản xuất. Ra ngõ gặp anh hùng. Có bằng có sắc có giấy khen đàng hoàng. Xã hội phải cúi đầu kính phục. Và nếu khéo léo, con cháu anh hùng cũng có thể "làm giàu" được.

Theo tôi, VC nếu có ý đồ là ý đồ "anh hùng". VC chủ trương giết chết thần thoại và truyền kỳ Việt. VC chỉ tìm cách được làm anh hùng. HCM từng thố lộ mộng ước anh hùng với Đức Trần Hưng Đạo: Bác anh hùng tôi cũng anh hùng.

Ps.
Trước đây cố GS Lương Kim Định đã viết rất kỹ về vấn đề "thần thoại" Đông Tây và VN. Chẳng những thế, Giáo Sư Kim Định còn có những ý tưởng và đề nghị mới lạ và đầy sáng tạo. Ông cho rằng VN không có "thần thoại" theo nghĩa Hy Lạp. Những vị thần ngoại hạng sống trên từng trời. VN chỉ có "nhân thoại". Là thần thoại mang dáng dấp con người, dính dáng với lịch sử. Lạc Long Quân, Âu Cơ, Thánh Gióng... là những nhân thoại . Họ sống gần người, nhưng không phải là người dân bình thường. Họ có quyền năng thần thông biến hóa khác thường. GS Kim Định  còn đề nghị dùng từ "huyền sử" thay vì huyền thoại để chỉ các giai đoạn mông mênh của "vô thức" unconscious một dân tộc thời kỳ sơ nguyên như Hồng Bàng, Tiên Long, Hùng Vương.