Jun 9, 2013

quy tắc ứng xử, lòng tin chiến lược là... kí rì?


DECLARATION ON THE CONDUCT OF PARTIES IN THE SOUTH CHINA SEA
Bản tuyên bố hướng dẫn cho các bên quốc gia trong vùng biển South China Sea

Definition of Conduct (n)
1 obsolete: escort, guide
2: the act, manner, or process of carrying on : management <praised for his conduct of the campaign>
3: a mode or standard of personal behavior especially as based on moral principles <questionable conduct>
(Merriam-Webster)

Conductor (n)
Người hướng dẫn, điều  khiển dàn nhạc
Chất dẫn điện, dẫn nhiệt
Người bán vé và hướng dẫn xe điện, xe buýt, xe hỏa

+ Từ conduct có 3 nghĩa chính: 1, hướng dẫn. 2, sắp xếp. 3, thái độ. Do đó:

- DOC = Declaration On the Conduct => Bản tuyên bố Hướng Dẫn
- COC = Code Of Conduct => Bộ luật Hướng Dẫn

Một bộ luật trước khi dược ký kết và ban hành, thường là phải có bản dự thảo, draff, trước. Như vậy, DOC có thể xem là bản dự thảo trước khi thành COC.
DOC được ký năm 2002, từ đó đến nay TQ liên tục vi phạm và gây căng thẳng trên vùng biển SCS. Đó chính là vấn đề. Và bộ luật COC vì thế vẫn chưa thành hình.

Dường như truyền thông báo chí VC hay lẫn lộn nhập nhằng cả hai đều là "quy tắc ứng xử" (?). Tôi thấy, về mặt dịch thuật, dịch DOC hay COC như vậy đều tối nghĩa nếu không muốn nói là sai khi dùng cho một bản văn quốc tế dùng chung cho nhiều quốc gia. Quy tắc là regulation, thái độ ứng xử là behavior. Quy tắc ứng xử, chẳng khác nào nội quy trong một tập thể nhỏ.

+ Ngoài ra, theo tôi, thuật ngữ "strategic trust" nên dịch là "chiến lược dựa vào lòng tin"
Vẫn biết rằng ngôn ngữ báo chí thường có khuynh hướng giản tiện. Nhưng, nên nhớ, họ giản tiện nhằm cô đọng và nêu bật ý nghĩa. Tiếng Việt cũng vậy. Quy tắc ứng xử, lòng tin chiến lược?
Tôi không nghĩ là một người đọc báo Việt Ngữ bình thường hiểu được các "lụm cụm từ" này muốn nói cái gì?

DECLARATION ON THE CONDUCT OF PARTIES IN THE SOUTH CHINA SEA
Bản tuyên bố hướng dẫn cho các bên quốc gia trong vùng biển South China Sea
http://www.asean.org/asean/external-relations/china/item/declaration-on-the-conduct-of-parties-in-the-south-china-sea

Nguyễn Tấn Dũng: Thực hiện DOC, xây dựng COC
http://www.youtube.com/watch?v=mk5OZy0QqSg

Nguyễn Chí Vịnh nói về lòng tin chiến lược
http://www.youtube.com/watch?v=eXIZnmCt4xU

Ps.
+ South China Sea = Vùng biển nằm phía Nam Trung Hoa
Người Việt Nam gọi là Đông Hải, Người TQ gọi là Nam Hải.
Đây là cách đặt tên của bản đồ thế giới. Họ gọi một vùng biển nào dó, với tên gọi riêng. Vùng gần Ấn Độ gọi là Ấn Độ Dương, vùng biển Nhật Bản, vùng biển Phi Luật Tân. Indian Ocean, Philippine Sea, Sea of Japan...