Apr 11, 2013

những truyện ngắn hay nhất vn

Ma đậu
Tác giả: Bùi Hiển

Khi chị Đỏ Câu về tới cổng, con vàng nghe tiếng bước, dồ ra sủa. Một lát sau, có tiếng người hỏi từ phía trong:
- Ai đó?
Nhận ra tiếng chồng, chị vờ ho "e hèm", và mắng con chó.
Chồng chị kêu lên: "à, mẹ Đỏ", rồi kéo then mở cổng. Chị cúi mặt phăm phăm đi vào, nhưng dừng ngay lại. Hai cái roi vụt không khí túi bụi chung quanh mình chị, vun vút, khiễn chị ghê lạnh cả người, nhắm mắt co tay lên ngực, đứng lặng.
Một phút sau, tiếng roi im, chị ngửng nhìn. Chồng chị và lão Năm Xười vứt nắm roi dâu, đứng thở hổn hển; sân đất trước nhà, ô kìa! Trắng xóa những hình vẽ bằng vôi: ngổn ngang những cung tên, những thằng quỷ sứ đầu tròn lông lốc, những mặt hổ phù. Chị định đi vào, nhưng anh Đỏ vội kêu:
- Khoan đã, khoan đã!
Trong khi lão Năm Xười gài kỹ lại then cổng, anh Đỏ đẩy vợ đến gần một đống lá khô đang cháy bốc khói ở góc rào và bảo:
- Xông khói lá mỳ ky rồi hẵng vào nhà.
Chị Đỏ bị chồng ẩy lưng, bặm bặm mặt. Tuy vậy chị cũng đến đứng chạng chân bên đống lá. Anh Đỏ lùa đòn gánh xởi những cành lá cho khói có lối bốc lên. Giả cách lỡ tay, anh thúc đòn gánh vào chân vợ và nói vu vơ:
- Chưng trắng ghê!
Chị Đỏ "xì" một tiếng, nguây nguẩy bước vào nhà. Anh Đỏ bá vai lão Năm Xười, đi theo, cười khà khà. Chưa thấy ai cười vô duyên được đến thế. Tiếng cười đã xấu, giọng nói lại khó nghe hơn. Đã hăm mấy tuổi đầu, anh Đỏ nói hãy còn ngọng líu, chân thì nói "chưng". Mặt anh sôn si những mụn, mụn chưa nặn thì đỏ, mụn nặn rồi thì bầm tím. Lông mày sâu róm, rậm và ngắn một cách trơ trẽn; mũi sư tử; răng tróc thuốc nhuộm, vàng luôm luôm: hình thù như thế bảo ai thương được. Cha mẹ chị Đỏ thực đã độc ác. Chị đã nhất quyết không lấy anh Câu; có lần chị vừa thề độc, vừa bẻ rắc chiếc đũa ngay trước mặt cha mẹ, vậy mà bố mẹ ham của, cố dùng uy quyền độc đoán ép uổng chị vào mối tơ duyên chênh lệch ấy.

*

Rừng Mắm
Tác giả: Bình Nguyên Lộc
Thằng Cộc lắng tai nhưng không nghe tiếng động nào cả. Nó đánh bạo chen qua những cây bình bát, cây rán, mọc xen với tràm, để đi tới đích.
Một ổ chồn cộc bỗng chạy qua trước mặt nó khua lên một cái roạch, làm nó giựt mình, nhưng tiếng người trên ổ Heo cách đó chừng hai hàng cây giúp nó vững dạ.
Tiếng đờn bà hỏi:
- Anh hổng sợ thằng Mùi hay sao?
Tiếng đờn ông đáp:
- Thằng Mùi thì qua cho một loi là nhào hớt.
Cộc vẹc cỏ, lá, đi mau đến đó và khi nó chun ra khỏi khối xanh thì hai người có mặt trên gò ổ Heo sợ hãi ngồi dang xa ra. Người đờn ông gác cuốc là người quen, người đờn bà nhỏ bên thì lạ hoắc. Chị này trẻ đẹp hơn tất cả những chị nó quen biết từ lâu.
Người đàn ông trấn tĩnh lại ngay, ngoắc nó lại mà hỏi:
- Muốn về trên hay không Cộc? Muốn thì đi theo chị Hai mầy đây, chị có một đứa em gái ngộ lắm.
Trong khi thằng Cộc mắc cỡ đỏ tía tai thì chị đờn bà hỏi anh kia:
- ở miệt này có người sao anh?
- Chỉ có một nhà thôi. Mới tới đây chừng năm năm.
- Quen hay lạ?
- Lạ. Họ ở trên Sa Đéc lận.
Chị đờn bà an lòng, vui lại được và nói với Cộc để mua lòng kẻ đã bắt chợt việc thầm lén của chị:
- Em của chị không bao giờ chịu về làm dâu một chỗ như vậy. Em có muốn thì phải ở rể thôi.
Rồi hai người lớn cười ngặt nghẹo với nhau.

*

Trăng sáng
Tác giả: Nam Cao

Và thế là Ðiền có bốn cái ghế mây. Ðiền không biết giá. Nhưng Ðiền đoán chừng mua mới thì cũng đắt. Bây giờ, mỗi chiếc có khi tới ba bốn đồng. Ba bốn đồng một chiếc! Thế nghĩa là cả bộ đáng giá ngót hai chục bạc. Xóm Ðiền cũng chả nhà nào có những đồ đạc đắt tiền như thế. Vợ Ðiền quý lắm. Thị rất xót xa khi thấy những ông khách cục súc, sau khi đã nắc nỏm khen bộ ghế vừa đẹp vừa thanh, liền đặt cái mông đít to bành bạnh như cái vại lên mặt ghế, khiến mấy sợi mây lún xuống, rồi co cả hai chân bẩn thỉu lên, ngả cái lưng to như lưng trâu tựa vào vành ghế, khiến cái vành ghế phai oải hẳn về đằng sau. Như thế phỏng còn gì là ghế? Có mà ghế sắt cũng phải hỏng, đừng nói gì ghế mây!... Một hôm thị bàn với chồng rằng:
- Này, cậu ạ! Người nhà quê họ vô ý lắm. Mình có của thì mình phải giữ gìn. Hay là ta đem cất những cái ghế mây đi, kẻo để ai vào cũng leo lên ngồi chồm chỗm, mấy chốc mà vứt đi?
Thoạt nghe, Ðiền phải bật cười. Ðiền nghĩ đến tính bủn xỉn của đàn bà. Họ may áo để cất đi. Và mua ghế để chẳng cho ai ngồi sốt. Ðiền đã toan phản đối. Nhưng nghĩ ngợi một giây, Ðiền lại bằng lòng. Vợ Ðiền thế nào chả hơn Ðiền trong cái môn lo liệu việc nhà? Vả bây giờ Ðiền chỉ là một kẻ ăn nhờ. Vợ Ðiền phải lo cho chồng từ năm xu húi cái đầu. Thị đã phải gánh lấy tất cả cái ách gia đình, thì cũng nên để cho thị có quyền trong gia đình một tý. Kẻo thị lại bảo: dẫu có hỏng cái gì, Ðiền cũng không phải bỏ tiền thay, nên điền không xót ruột... Từ hôm ấy, bốn cái ghế mây được treo lên bốn cái mỏ móc buộc ngoài đầu chái. Chỉ những khi có khách khứa nào sang trọng, Ðiền mới ra bê vào.
(Nguồn: Việt Nam Thư Quán)
..........................................................

Nhà văn Nguyễn Mạnh Côn lúc sinh thời cho rằng truyện ngắn Ma Đậu của Bùi Hiển là hay nhất VN. Nhà văn Duyên Anh thì thích nhất truyện Con Trâu của Trần Tiêu. Văn sĩ Sơn Nam nói truyện Nhốt Gió của Bình Nguyên Lộc là một bài ca dao văn xuôi hay. Những nhà văn khác đều đưa ý kiến cá nhân của mình hoặc truyện này truyện kia của VN là hay nhất.

Ngoài ra, các truyện ngắn như Muỗng Nước Mắm của Nguyễn Thị Thụy Vũ, Dọc Đường của Thanh Tâm Tuyền, Bồn Cát Tuổi Thơ của Dương Nghiễm Mậu, Bức Thư của Hoàng Hải Thủy, Những Ngày Tháng Ngọt của nữ văn sĩ Túy Hồng, Con Sáo Của Em Tôi của Duyên Anh, Tình Nghĩa Giáo Khoa Thư của Sơn Nam, Lời Nguyện Trong Không của Nguyễn Mạnh Côn, Cõng Vua của Bình Nguyên Lộc,  Chuyến Tàu Trên Sông Hồng của Mai Thảo.... Được kể như là những truyện ngắn VN hay. Văn học miền Nam lúc bấy giờ rất phóng khoáng, tự do và hoàn toàn mang sắc thái văn nghệ thuần túy. Những ý kiến của giới văn nghệ sĩ vì thế rất có giá trị văn học.

Sau 75, truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao được giới phê bình VNCS đề cao tối đa. Theo họ đây là truyện ngắn hiện thực xã hội hay nhất và cao nhất VN. Song song, họ cũng đề cao truyện  AQ của Lỗ Tấn, Trung Hoa. Có lẽ vì vậy. Chí Phèo khá giống AQ. Cùng là các nhân vật nghèo nàn, ít học, tăm tối trong xã hội. Cùng có phản ứng một cách tiêu cực để "chứng tỏ" mình. Nhưng nói cho cùng, họ đáng thương hơn đáng trách. Họ chẳng bao giờ làm hại ai. Ngược lại, họ là người bị hại.

Tôi thấy, Nam Cao cũng có khá nhiều truyện ngắn khác rất hay. Tôi lại không thích lắm truyện Chí Phèo. Nó cũng hay vừa thôi. Tôi cũng không rõ tại sao, nhân vật Chí Phèo của Nam Cao ngày nay được dùng như là một "hình tượng" đi quá xa nguyên gốc. Ngộ thay, Chí Phèo không còn đáng thương nữa. Chí Phèo hiện ra như thành phần bị chê trách. Thành phần bất mãn, tiêu cực và chống đối xã hội(?). Thì đó, không ít lý lẽ cho rằng dân oan làm mất đẹp thành phố. Hoặc, khiêng quan tài người chết đến trụ sở quan chức để... ăn vạ ! Chí Phèo !