Apr 23, 2013

đại học chi đạo

Tiểu, trung, đại
Không biết từ lúc nào, người Việt dịch các từ ngữ chỉ các bậc học vấn là tiểu học, trung học, đại học (?). Tôi nghĩ là đã đến lúc các nhà sư phạm VN nên coi lại sự phiên dịch này. Bởi vì, tiếng Việt thì tiểu trung đại dễ có ý niệm là nhỏ vừa và lớn. Cao và thấp. Tôi nghe nhiều người nói: dưới trung học, trên đại học. Below, above?

Tôi không phải là người nghiên cứu ngôn ngữ học, nhưng sống tại Mỹ, từng đi học các trường cao đẳng; có con nhỏ học Elementary, rồi Middle và High school. Tôi thấy, người Mỹ rất chú trọng tới việc đào luyện học vấn một em bé. Như các môn reading và writing, được chú trọng rất kỹ.

Ngay từ các năm Elementary. Các em thực tập viết và bó buộc phải đọc sách làm bài tập exercise thường xuyên. Lớp 4, lớp 5 cho tới hết lớp 12. Một thời gian dài, phải tập viết văn và đọc sách. Càng nhiều càng tốt. Các em nhỏ được khuyến khích dưới nhiều hình thức. Tại nhà trường, về nhà và ngoài xã hội.

Con tôi vào thư viện mượn sách đọc. Thư viện đưa cho nó tờ giấy, đọc được cuốn nào thì tự ký kên vào. Đọc hết cái list thì được thưởng một quyển sách. Thỉnh thoảng, tiệm ăn McDonalds cũng thưởng một phần ăn free nếu em nào đọc sách nhiều v.v...

Còn viết, writing thì là môn thực tập thường xuyên. Lớp Elementary đã có nhiều em viết văn rất giỏi. Tôi thật sự ngạc nhiên, khi vào trường và thấy những bài văn hay thơ ca của các em niêm yết hàng tháng tại hành lang trường học. Những bài luận văn ngắn rất chuẩn xác và hay. Ngoài ra, có nhiều cuộc thi cấp TB và LB về môn writing. Học sinh Mỹ, khả năng đọc sách và viết văn rất khá và giỏi. Khó mà tưởng tượng, lớp 5 lớp 6 lớp 7 của Mỹ hầu hết đọc sạch sành sanh bộ Harry Potter 7 cuốn dầy cộm. Lối giáo dục của Hoa Kỳ rất chú trọng tại High School. Học sinh giỏi các lớp 10, 11, 12 là đã được nhiều nơi "ghé mắt" đặt cọc.

Theo các định nghĩa của từ điển tiếng Anh, Elementary có nghĩa là căn bản, căn cơ, High School là cao học, và University bao gồm ý nghĩa phổ quát, phổ biến, bao la và chung. Chẳng có nghĩa gì là đại trung tiểu, lớn vừa nhỏ cả.

Ps.
Người Đài Loan dịch High School là Cao Trung và University là Đại Học. Nhưng từ ngữ ĐH này, do họ lấy ý từ sách Đại Học của Tăng Tử. Đại học chi đạo tại minh minh đức, tại thân dân tại chỉ ư chí thiện. Cái học lớn là làm sáng tỏ cái đức, thân với dân và dừng tại điều thiện lành.