Mar 12, 2013

nguyễn đình chiểu và expressionism


Trong văn chương, hội họa, múa, kịch,... của Tây Phương có trường phái Biểu Tượng, Expressionism. Biểu tượng là bày tỏ hẳn ra ngoài. Đối lại nó là phái Ấn Tượng, Impressionism. Như tranh của Claude Monet thuộc phái Ấn Tượng, hình ảnh nhờ nhờ, huyền ảo, mênh mông.

Các họa sĩ như Van Gogh, Picasso, Paul Klee, Kandinsky, hay Bacon, ... về mặt nào đó được xem là các họa sĩ Biểu Tượng. Mỗi nghệ sĩ có cách thể hiện bộc lộ ra ngoài riêng. Nói chung, họ dùng nét đậm, gãy, vỡ, thô... để diễn tả.




Fracis Bacon cho rằng sự diễn tả bề ngoài con người chính là "thịt" chứ không gì khác. We are meat. Đúng. Người đẹp là đẹp da đẹp thịt chứ lẽ nào đẹp xương cốt máu huyết? Tuy nhiên, có vài điểm cần lưu ý: da thịt lại đến từ xương cốt và máu huyết.Trong môn học về điều tra hình sự, chỉ cần bộ xương sọ thì chuyên viên có thể tái tạo khuôn mặt thật, đúng đến 90%. Như vậy, cái khuôn "xương" quan trọng lắm chứ. Cùng là cái núm đồng tiền trên má, nhưng của cô thôn nữ da đen bánh mật chắc là gây thi hứng cho thi nhân hơn là cái núm đồng tiền giải phẩu thẩm mỹ trên má MJ! Coi chừng, "thịt" cũng có nhiều loại:




Còn người Bùi Kiệm máu dê
Mặt dầy một đống như giề thịt trâu
(Nguyễn Đình Chiểu)
Có ai kham nổi "giề thịt" này không? Hỏi mấy bà mấy cô xem.


Pair of Lovers 1919, Otto Mueller


 Two Bathers,  Otto Mueller












                                                         



Two girls in the Woods 1920, Two girls  Otto Mueller ( Otto Mueller paintings)

Nhiều người nghĩ rằng thơ Lục Vân Tiên của cụ Đồ Chiểu là thô vụng, đơn sơ, không cầu kỳ. Thậm chí, họ còn lấy Truyện Kiều ra so sánh. Lầm. Chỉ có vậy thì làm sao thành danh một quyển thơ được. Xét cả về mặt văn học. Nếu vậy thì đơn điệu quá . Nếu người ta cảm được tranh hoạ, văn chương của phái Biểu Tượng, thì tại sao người ta không đọc được và thấy ra cái hay của Lục Vân Tiên? Cái hay của sự sắc cạnh, gãy vụn, hoặc thô sơ.

Lục Vân Tiên truyện ấn bản Giáp Tuất
do Duy Minh Thị phát hành năm 1874
 
Vân Tiên ghé lại bên đàng
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô
Kêu rằng: Bớ đảng hung đồ!
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng
Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây
Trước gây việc dữ tại mầy
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng
Vân Tiên tả đột hữu xông
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đơn Dang
Lâu la bốn phía vỡ tan
Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay
(Lục Vân Tiên)

Bẻ cây làm gậy, mặt đỏ phừng phừng, phủ vây bịt bùng, tả đột hữu xông ... Rõ nét quá còn gì. Không phải bộc lộ ra hết bên ngòai expressionism đó hay sao?