Mar 22, 2013

dưới trăng quyên đã gọi hè


Hoa lá cây cỏ, thiên nhiên cảnh sắc, thời tiết khí hậu trong Truyện Kiều của Nguyễn Du có rất nhiều, gần như trang nào cũng bắt gặp. Chẳng những thế, ND còn sáng tạo thi ca. Cách tân, khác người, rất riêng.

Hài văn lần bước dặm xanh
Một vùng như thể cây quỳnh cành dao

Phận hồng nhan có mong manh
Nửa chừng xuân thoắt gẫy cành thiên hương

Dưới trăng quyên đã gọi hè
Đầu tường lửa lựu lập loè đơm bông

Nhận xét:

Quỳnh 瓊 và dao 瑤 là các loại châu ngọc, đặc biệt ở đây lại dùng để ví con người và văn tài của Kim Trọng. Ngày xưa, văn nhân đại diện cho văn hoá, văn hiến. Thông thường ngọc ngà châu báu dành cho nữ nhi làm đẹp, còn ở đây chỉ với bóng dáng của chàng Kim xuất hiện mà cả một vùng cỏ cây thiên nhiên như sáng tươi hẳn.

Cũng vậy, cành thiên hương vốn đẹp và thơm ngát, nói về tài sắc Đạm Tiên, nay bổng dưng gẫy ngang, hình ảnh vừa đẹp vừa bùi ngùi thương tiếc.
Hoa lựu màu đỏ rực, có vẻ quê mùa, thô vụng. Tuy nhiên, lửa lựu lập loè báo hiệu mùa hạ nắng chói. Tự nhiên cánh hoa tầm thường trở nên sang trọng lạ kỳ bất ngờ, thật hay.
 Lửa lựu lập loè đơm bông

Dưới trăng quyên đã gọi hè
Đầu tường lửa lựu lập loè đơm bông

Hai câu thơ có cái hay đặc biệt. Một, bình dị không trau chuốt. Nó đối lại ý kiến cho rằng Truyện Kiều hay nhờ chữ nghĩa mài giũa điêu luyện. Tôi thấy có khá nhiều câu văn trong Kiều đẹp bình dị. Hai, dùng từ bông thay vì hoa như miền Bắc hay dùng. Do vậy, nếu có ai không biết rõ hai câu trên của ND, họ rất dễ nhầm là câu thơ từ đâu đó trong Nam, như Lục Vân Tiên chẳng hạn.

Cái hay của ND không phải chổ táo bạo hay đảo lộn trật tự thiên nhiên. Rất đơn giản: nhà thơ để cái tâm của mình hoà cùng vạn vật thế thôi.