Dec 27, 2012

xương sống trong tiểu thuyết


 J. K. Rowling
Là một người đọc sách, tui có nhận xét về tiểu thuyết truyện dài. Tiểu thuyết, bất cứ hình thức nào, cần có một cấu trúc “xương sống” thì mới hay và có giá trị lâu dài. Như tiểu thuyết về các hiệp sĩ anh hùng thì xương sống của nó phải là sự can đảm, trọng danh dự, tính cách anh hùng mã thượng, phong cách chính nhân quân tử. Tiểu thuyết tình yêu thì “xương sống” tất bàng bạc nên thơ trữ tình và đẹp.
Trong tiểu thuyết Les Trois Musquetaires của Alexandre Dumas, có chi tiết rất hay mà tui cho là một đốt xương sống của thể loại này. Đó là lúc một kiếm sĩ cự phách của phe Hồng Y Richelieu gây sự, đấu kiếm bị D’ Artagnant đâm trọng thương hấp hối. Trước mặt Hồng Y và ông De Tréville chỉ huy Ngự Lâm Quân, câu hỏi được đặt ra cho anh ta: “Ai gây sự trước,  túc hạ hay D’ Artagnant?”, chàng kiếm sĩ không ngần ngại trả lời : “Tôi!” Rồi anh ta tắt thở. Và rất nhiều chi tiết đại loại như vậy có thể tìm thấy trong tiểu thuyết võ hiệp kỳ tình của Kim Dung, vừa bàng bạc thi thơ vừa sảng nhiên khí độ trượng phu. Cái đó, tui tự gọi là xương sống của một cuốn tiểu thuyết hay.
Người Việt Nam viết tiểu thuyết truyện dài mấy mươi năm gần đây có rất nhiều. Tui nhận thấy, dường như các cây bút VN có vẻ e dè, len lén sao đó. Viết truyện dã sử, họ dựng chuyện thiếu thiếu “xương sống”. Mà người Việt trong chính sử đâu có thiếu anh hùng hào kiệt? Chuyện thể loại khác cũng vậy. Họ có thể lý luận đôm đốp. Chan chát. Trơ trấc … Nhưng vẫn không làm nổi một “xương sống” khả dĩ lưu lại ảnh hình, khoảnh khắc đáng nhớ, để đời. (Damau.org)

Sử VN thời nhà Trần có ghi lại câu chuyện Hưng Đạo Vương đi ngang làng Phù Ủng, Đường Hào. Vương gặp một chàng trai ngồi bên vệ đường đan sọt tre. Quân hộ vệ mở đường đuổi đi, chàng trai vẫn không nghe. Lính dùng mũi dáo đâm vào đùi chảy máu. Hưng Đạo Vương nhìn chàng trai mặt nũi sáng sủa tuấn tú, hỏi lý do, chàng trả lời đang bận suy nghĩ một câu trong binh thư nên không hay biết. Biết là người tài, Vương cho phép đi theo về làm môn khách. Chàng trai ấy là Phạm Ngũ Lão. Hưng Đạo Vương còn gả con gái yêu là Anh Nguyên quận chúa, nói thác đi là con gái nuôi vì lệ của Hoàng Gia không cho gả con người ngoài họ Trần. Về sau, Ngũ Lão là dũng tướng và danh tướng trong lịch sử VN kháng quân Nguyên.Theo tui, mẫu chuyện rất cảm động,hào hùng, nên thơ. Và rất Việt Nam. Đoạn sử này có thể quảng diễn thành một thiên hùng ca tiểu thuyết, hoặc một chuyện phim hùng tráng thi thơ trữ tình.