Sep 12, 2012

hào kiệt của nước nam


Truyền kỳ mạn lục 傳奇漫錄,
Tác giả Nguyễn Dữ, thế kỹ XVI, Việt Nam.

Than ôi, so Sở với Hán thì Hán hơn, sánh Hán với bậc vương đạo, Hán còn xa lắm. Sao vậy? Hồng Môn nổi giận, Thái công tha về, những việc ấy, Sở không phải là bất nhân; nhưng nhân nông mà ác sâu. Làm cỏ Dĩnh Xuyên, giết hại công thần, những việc ấy, Hán không phải là không có lỗi, nhưng lỗi ít, tốt nhiều. Sở đã đành trái với nhân nghĩa, nhưng Hán cũng chỉ là giống với nhân nghĩa. Họ Hạng nước Sở không được là hạng bá giả mà vua Cao nhà Hán cũng là tẹp nhẹp. Kẻ trị thiên hạ nên tiến lên đến đạo thuần vương, còn Hán Sở nhân với bất nhân, hãy gác ra không cần bàn đến. (Trích lời bàn trong sách Truyền Kỳ Mạn Lục của Nguyễn Dữ)

Câu chuyện ở đền Hạng Vương [vnthuquan.org]

Truyện Đền Hạng Vương kể lại việc đi sứ của Hàn Lâm Học Sĩ, Hồ Tông Thốc. Khi đi ngang đền Hạng Vương, quan Thừa Chỉ đã ngứa tay làm bài thơ với lời lẽ xem thường, để trước đền. Tối đó nằm mộng thấy có quân hầu đến mời gặp Hạng Vương nói chuyện "phải quấy". Ông HTT đã đến và phê bình thẳng Hạng Vương cũng như Lưu Bang.

Thời điểm đó không có tự do ngôn luận như ngày nay. Phải là tay hào kiệt của nước Nam mới đủ dũng khí đối chất với vua phương Bắc!