Mar 21, 2012

cái ngãi đá vàng

Lý Giao Duyên 3 miền

Lý Giao Duyên là làn điệu cổ nhạc đặc biệt của riêng Việt Nam. Giao duyên thoạt đầu là sự dò ý gợi tình của 2 người nam nữ. Điệu trữ tình quyến luyến. Nhạc rơi vào lơ lửng nửa chừng, nhịp ngoại. Phách mạnh xuống trước mỗi chữ cuối của trường canh hay nhịp. Nhịp chẻ. Như xoè bàn tay, nhịp rớt vào kẽ ngón tay. Có điều thật thú vị là cả 3 miền Bắc Trung Nam đều có làn điệu Giao Duyên. Lạ nữa là, trong bài Quan Họ Giao Duyên của miền Bắc, rõ ràng có câu hát “Cái ngãi đá vàng ta quyết (mà) yêu nhau”. Ngãi là nghĩa. Cái nghĩa chung tình. Đây lại cũng là một sự thú vị nữa. Vì miền Nam hay nói và viết chữ “nghĩa” thành ra “ngãi”. Như “nhơn ngãi” là nhân nghĩa. Làng Đại Ngãi ở Sóc Trăng.

Kết nhân duyên sợ chàng lắm lắm
Em sợ lắm chàng chưa thắm đã phai
Thắm với phai nào ai có biết
Cái ngãi đá vàng ta quyết mà yêu nhau
(Lý giao duyên Bắc)

Bắc nói ngãi là nghĩa. Nam cũng vậy. Mà Trung cũng thế. Bằng cớ là miền Trung Việt Nam có địa danh gọi là Quảng Ngãi hoặc Quảng Nghĩa. Tui tin là có một ngôn ngữ giọng điệu cho chung cả Nam Trung Bắc Việt Nam.

Rằng sao trong tiết Thanh Minh
Mà sao hương khói vắng tanh thế mà
Vương Quan mới dẫn gần xa
Đạm Tiên nàng ấy xưa là ca nhi
(Kiều)

Bèo kia ai thả mà trôi
Chim kia lẻ bạn mồ côi trên cành
Anh tiếc chi miếng trầu xanh
Để em lỡ chuyến đò tình anh ơi
(Ca dao miền Nam)

Bước chân lên đèo Cả
Trông sang Vạn Giã ngó xuống Tu Bông
Biết rằng cha mẹ đành không
Anh chờ em đợi uổng công hai đàng
(Ca dao miền Trung)