9/16/14

khi hai sắc màu tuôn vào nhau



photo: NAT @ gio-o.com

 Vợ chồng

Họ tắt đèn và cái  bóng trắng của nó
vẫn còn  sáng chốc lát trước khi tan
như viên thuốc trong cái ly đen đêm. Đoạn nỗi phình.
Những bức tường khách sạn mọc lên từ trời đêm.
Ái ân lắng xuống, và họ ngủ
nhưng những suy tư kín đáo nhất của họ gặp nhau như là
khi hai sắc  màu tuôn vào nhau
trên trang giấy ướt của thằng bé học vẽ.
Đêm đen và im lặng. Nhưng phố nhích lại gần hơn
đêm nay. Với những cửa sổ không đèn. Những ngôi nhà xáp lại.
Chúng đứng sát nhau thật đông, chờ,
như một đám đông mặt mũi trụi lơ.

The Couple

They switch off the light and its white shade
glimmers for a moment before dissolving
like a tablet in a glass of darkness. Then up.
The hotel walls rise into the black sky.
The movements of love have settled, and they sleep
but their most secret thoughts meet as when
two colors meet and flow into each other
on the wet paper of a schoolboy’s painting.
It is dark and silent. But the town has pulled closer
tonight. With quenched windows. The houses have approached.
They stand close up in a throng, waiting,
a crowd whose faces have no expressions.

Áp  lực 

Cái máy-bay tự động trên trời xanh kêu inh.
Bọn tôi sống về phía cánh-làm việc thật khủng
nơi đại dương sâu hoắm có thể bất chợt mở bung
những chiếc vỏ tàu và điện thoại kêu rít.
Bạn chỉ có thể thấy ngang vẻ đẹp, vội vàng.
Lúa đầy đồng, nhiều màu sắc trong sóng lúa vàng.
Những chiếc bóng động đậy đó được vẽ ra trong đầu.
Chúng muốn trườn vào lúa và biến thành vàng kim.
Đêm xuống. Tôi đi ngủ vào lúc nửa khuya.
Chiếc thuyền nhỏ đem ra từ thuyền lớn.
Bạn đơn độc trên sóng nước.
Giang sơn tối đen trên thuyền trôi giạt xa và xa mãi.

Under Pressure

The blue sky’s engine-drone is deafening.
We’re living here on a shuddering work-site
where the ocean depths can suddenly open up
shells and telephones hiss.
You can see beauty only from the side, hastily.
The dense grain on the field, many colours in a yellow stream
The restless shadows in my head are drawn there.
They want to creep into the grain and turn to gold.
Darkness falls. At midnight I go to bed.
The smaller boat puts out from the larger boat.
You are alone on the water.
Society’s dark hull drifts further and further away.

Tomas Tranströmer

English translations are by Robert Bly 
Source:  tomastranstromer.net

con chim nào dang cánh bay lên





Và vó ngựa chập chờn như mắt ai xa

Gửi theo Nguyễn Xuân Hoàng, 
người đã lên đường vào ngày 13 tháng 9, 2014

Cuộc chiến đấu đã chấm dứt
Những con sóng dữ đã quay đầu về biển
Chôn giấu nét hung hãn của mình nơi đáy vực thẳm sâu
Chúng đã làm xong việc phải làm
Hãy trông:  một người nằm thanh thản
Mắt đắm nhìn vào những cồn cát hoàng hôn
Của hồn mình

Lũ mây bão cũng đã kéo đi xa
Bây giờ chỉ còn lại một mảng trời xanh ngát mắt
Cùng với bầy mây trắng thênh thang
Vẽ hình những dấu chân một người đi trên cát
Hay đi trên mây?

Hãy ngẩng cao đầu, mắt say trong nắng
Và hãy để gió thổi bay đi một tiếng nhạc vui
Tóc ta còn xanh mướt
Ta đứng trên đồi cao nhìn núi rừng thầm lặng
Tuổi trẻ như gió đùa trên đầu những ngọn thông xa
Ta để bước chân mình bước tới
Hòa tan cùng tiếng sóng vỗ đại ngàn
Con chim nào dang cánh bay lên
Một tiếng kêu
Thấp thoáng

Thôi, hãy cứ để một dòng sông thả mình ra biển
Ta quay lại lần cuối
Đưa tay chào vẫy cuộc đời
Bạn bè. Người thân. Quê nhà heo hút.
Ôi tóc xanh mây trắng
Và vó ngựa chập chờn như mắt ai xa
Con sóng nào đập vào kè đá
Tiếng vỗ của một bàn tay

Và im lặng trải đầy
Người ở lại ngút nhìn heo hút giỏ
Trả ngày tàn cho lũ mây xa
Đỏ quạch

Một tiếng chuông gióng giả thời gian
Ba động vào lòng tịch mịch
Một cánh chim
Buông.

9/14/14
Bùi Vĩnh Phúc
..............................................
Nguồn:  damau.org

bài ca xây đời mới
















Trăng Tàn Trên Hè Phố
Ca khúc: Phạm Thế Mỹ
Ca sĩ: Sơn Tuyền

Tôi lại gặp anh
Người trai nơi chiến tuyến
Súng trên vai bước lê qua đường phố
Tôi lại gặp anh
Giờ đây nơi quán nhỏ
Tuổi 30 mà ngỡ như trẻ thơ
Nhớ gì từ ngày anh xa mái trường
Nhớ gì từ ngày anh vui lên đường
Lối gầy về nhà anh hoa phượng thắm
Màu xanh áo người thương
Nắng chiều đẹp quê hương hay nhạc buồn đêm sương

Tôi lại gặp anh
Trời đêm nay sáng quá
Ánh trăng như hé tươi sau ngàn lá
Tôi lại gặp anh
Đường khuya vui bước nhỏ
Kể nhau nghe chuyện cũ bao ngày qua
Lối gầy về nhà anh hoa vẫn nở
Kỷ niệm từ ngày xưa chưa xóa mờ
Ánh đèn vàng ngoài ô vẫn còn đó
Bạn anh vẫn còn đây
Sống cuộc đời hôm nay với bọn mình đêm nay

Anh sống đời trai giữa núi đồi
Tôi viết bài ca xây đời mới
Bờ tre quê hương
Cây súng anh gìn giữ
Tôi hát vang giữa đời để người vui

Thôi mình chia tay
Cầu mong anh chiến thắng
Ánh trăng khuya sắp tàn trên hè phố
Thôi mình chia tay
Rồi mai đây có về
Quà cho tôi anh nhớ chép bài thơ
Nắng đẹp của bình minh đang hé chờ
Nỗi buồn vui biệt ly chưa xóa mờ
Súng thù từ rừng sâu vẫn còn đó
Đừng lưu luyến gì đây
Thôi bọn mình chia tay thôi bọn mình chia tay

9/15/14

thoát trung, bổ sung xá ... xẫu

Thumbnail                                                                               
Thumbnail
9/9/14 Khai mạc triển lãm CCRĐ
 năm 56-57 của VC, theo TC  năm 46-49 







                                                                                                             



Thumbnail
                   

nguyễn xuân hoàng

Quốc phá sơn hà tại, 
Thành xuân thảo mộc thâm. 
Cảm thời hoa tiễn lệ, 
Hận biệt điểu kinh tâm

Nước tàn sông núi còn đây
Thành xuân, cây cỏ mọc đầy khắp nơi
Cảm thời, hoa cũng lệ rơi
Chim kia cũng sợ hận người lìa tan
(Đỗ Phủ, Xuân vọng-Trần Trọng San dịch-Ngắm cảnh xuân)

NGuyenTaCuc-YNGHITRENCO-COVERBia1 " Bài viết hôm nay, không bàn đến tác phẩm-và-tác giả Nguyễn Xuân Hoàng nữa, mà nhắm vào một vấn đề cả ông và tôi cho là quan trọng: cung cấp tài liệu về/cho Văn học Miền Nam. Sự quan tâm ấy giúp tôi và ông vượt qua được bài viết "dữ dội" năm 2000 vì chúng tôi đồng ý rằng, tài liệu là vấn đề sinh tử của Văn học Miền Nam. Có hai điều bất lợi hiển nhiên cho việc nghiên cứu về Văn học Miền Nam. Thứ nhất, rất nhiều tác phẩm đã bị hủy hoại trong cơn sốt "giải phóng" sau 1975 khiến cho sự hiếm hoi trở thành một trở ngại tài chính hầu như không thể vượt qua được. Một bộ Phổ Thông (chủ nhiệm&chủ bút Nguyễn Vỹ) nay giá ba nghìn mỹ kim, bộ Bách Khoa bốn nghìn mỹ kim vv. Có những bộ như Khởi Hành (Bộ cũ, Sài gon) không còn đủ số để bán trọn bộ. Thứ hai, một số sách báo Miền Nam thoát được cơn phần thư vì "di tản" trước qua các đại học Hoa Kỳ thì bị dần dần hủy hoại vì giấy xấu. Tôi đã từng cầm cuốn "Thơ đen" (Tú Kếu) mà giấy giòn như bánh đa nướng quá, hẳn chỉ mươi năm nữa là nát vụn. Những tài liệu Miền Nam trước đó có liên quan trực tiếp đến Văn học Miền Nam 1953-1975 như sách báo của Nữ Lưu Thư quán (Phan Thị Bạch Vân làm Giám đốc kiêm Chủ nhiệm& Chủ bút) hầu như hoàn toàn biến mất. Một số rất hiếm hoi giữ lại được bằng microfilm thì trừ phi là một sinh viên hay giáo sư trong một Đại học Hoa Kỳ, người ta không cách nào mượn được."  (Nguyễn Tà Cúc)

 damau.org

9/14/14

xuân mở thắm mùa thu kín ảo


David1
 David / Michelangelo, copy statue













từ vị trí thuận lợi nhìn du khách
tôi đã trở thành châu báu của nghệ thuật từ lâu
trong thế giới không dài hơn năm phút của mạng
tiểu thuyết đang hấp hối và truyện chớp lên ngôi
tượng của Michelangelo chỉ là con rối
đứng trong bóng tối vô tri của viện bảo tàng
khi tất cả quảng trường là truyền hình và sân khấu của tôi.
(Đỗ Lê Anh Đào)  
Source: damau.org
.....................................................................

Lâu nay tôi vẫn có thắc mắc không biết khi một người phụ nữ nhìn ảnh tượng khỏa thân của một phụ nữ đẹp thì thật sự họ nghĩ gì? Đàn ông nhìn thì hầu hết là chiêm ngưỡng và mê say. Dĩ nhiên. Còn phụ nữ thì sao? Họ ganh tị? Họ cảm thấy bị tổn thương (nữ quyền)? hay họ thật sự cũng yêu thích như đàn ông?  Trở lại bức ảnh tượng David (bản sao) và bài viết của  ĐLAĐ. Một bài thơ hay. Rất thú vị. Thú vị ở chổ t/g dám nói lên suy nghĩ của mình. Suy nghĩ về sự mê trai… đẹp. Ít ra, từ ngữ “phái đẹp” không còn là một đặc ân mà Thượng Đế dành cho phụ nữ. Nếu quý vị hỏi tôi cảm thấy thế nào về tượng khỏa thân của David, tôi xin thưa: cái thằng đứng coi cũng… được !

Chàng đứng đó trên cao nhìn xuống
Nét ngây thơ ấp ủ nguyên trinh
Xuân mở thắm mùa thu kín ảo
Trần gian rồi lắm ả si tình

Ha ha ha !

9/10/14

linh hồn khiến tác phẩm mới



 Boy With A Pipe, 1905, Pablo Picasso














Khát vọng, desire, là động lực thúc đẩy con người. Khát vọng tự do, khát vọng sáng tác, khát vọng nghiên cứu. Khát vọng tự nó không tốt không xấu. Tùy. Hitler cũng có khát vọng. Desire vừa là khát khao vừa là dục vọng.

Tôi không nghĩ rằng "khát vọng cái mới" là động lực lớn và chính của người nghệ sĩ. Người nghệ sĩ là làm ra tác phẩm nghệ thuật. Họ sáng tác. Ngay trong thuật ngữ sáng tác họ đã khác người. Họ đã mới.

 Starry Night, 1889, Van Gogh
Những đại danh họa thế giới thật ra cũng không phải là người đầu tiên chế tác ra trường phái hay thủ thuật mới. Picasso nỗi danh với lập thể, nhưng lập thể cũng do nhiều người khác đã đi tiên phong. Bức tranh đắt giá nhất của Picasso lại là bức vẽ chân dung cậu bé ngồi "Boy With A Pipe"1905, không phải lập thể.

Van Gogh cũng không sáng tạo ra những đường nét ngoằn ngoèo âm dương trong bức Starry Night trứ danh, lối nầy người ta đã thấy trong tranh của TH hay Nhật Bản mà Van Gogh vốn rất thích.

Người khao khát cái mới không chừng chỉ là người đua đòi. Anh khoái mặc áo mới, quần mới, nón mới, đồng hồ mới, dây chuyền mới, đi xe mới. Thì mới thật. Không hẳn là đẹp.

Cái mới của nghệ sĩ nằm trong bản sắc, character, của mỗi một tác phẩm chào đời.

9/8/14

a witty beauty is a power










+ Đẹp là quyền năng; nụ cười là thanh gươm của nó. John Ray  
+ Phụ nữ dí dỏm là một báu vật; sắc đẹp tinh quái là một sức mạnh. George Meredith
+ Sống thú vị giống như là nét son môi đẹp của phụ nữ. Rosalind Russell
+ Yêu cái đẹp là hương vị ngọt . Sáng tạo ra vẻ  đẹp là nghệ thuật Ralph Waldo Emersọn
+ Nghĩ rằng vẻ đẹp vẫn còn chung quanh bạn và bạn sẽ vui sống.  Anne Frank  
+ Cái đẹp vĩnh viễn tự nhìn ngắm nó trong gương. Khalil Gibran  

+ Beauty is power; a smile is its sword. John Ray
+ A witty woman is a treasure; a witty beauty is a power. George Meredith
+Taking joy in living is a woman's best cosmetic. Rosalind Russell
+ Love of beauty is taste. The creation of beauty is art. Ralph Waldo Emerson
+ Think of all the beauty still left around you and be happy.
+ Beauty is eternity gazing at itself in a mirror. Khalil Gibran
+ Never lose an opportunity of seeing anything beautiful, for beauty is God's handwriting. Ralph Waldo Emerson
+ Everything has beauty, but not everyone sees it. Confucius
+ Life is full of beauty. Notice it. Notice the bumble bee, the small child, and the smiling faces. Smell the rain, and feel the wind. Live your life to the fullest potential, and fight for your dreams. Ashley Smith
+Since love grows within you, so beauty grows. For love is the beauty of the soul.
Saint Augustine
+ To love beauty is to see light. Victor Hugo
+ Zest is the secret of all beauty. There is no beauty that is attractive without zest.
+ A woman whose smile is open and whose expression is glad has a kind of beauty no matter what she wears. Anne Roiphe
+ The soul that sees beauty may sometimes walk alone. Johann Wolfgang von Goethe

thoát trung vs việt tính




Có thể thấy 1 đặc điểm của trang mạng ở VN. Nếu dân chúng có 1 thì phe VC cũng có "trang mạng" 10 lần hơn. Lớn hơn, đẹp hơn, mạnh hơn. Chưa kể trùng trùng trang mạng và người... lạ. Cái nầy rất đặc biệt. Cách Mạng Hoa Lài cũng dựa vào internet rất lớn. Nhưng độc tài ở Ai  Cập không cần phải bùng nhùng chú ba thiếm bảy anh công an anh tư dân phòng nghĩa tình thân thương như kiểu VC.

Người VN hay hô hào dân chủ, dân tộc, đất nước, quê hương, gần đây là thoát Trung. Ngay cái vụ "thoát Trung"  đã vỡ ra một mặt trận, mặt trận tranh... cãi. Ngay nội bộ trang mạng của người  Việt. Thoát mà thoát như thế nào? Thoát cái gì? Thoát Trung để nhập vào đâu? v.v...

Người ta không thể tẩy chay cái ác nếu không đủ lực yêu thương sự thiện lành. Anh khó mà thoát nỗi Trung nếu căn tính Việt anh phơ phất. Thật ra, khi bàn về Việt tính không chừng lại... cãi. Việt tính làm gì? Trong thời đại toàn cầu hóa?

Đó chính là vấn đề, that is the question. Ít ra là vấn đề của VN và cái giàn... khoan.

9/7/14

nghệ sĩ tính vs nghề tay trái




Theo tôi hiểu, nghệ sĩ tính thuộc về bản tính, có phần thiên bẫm. Quan sát những đứá bé cũng dễ nhận ra khuynh hướng kỹ thuật hay toán học hay văn chương hội họa biểu hiện khá rõ. Đó là thiên tính. Còn nghề tay trái thường là nghề phụ, hoặc để thêm tiền, hoặc chỉ là trò vui trong giao tế hoặc giải trí.

Trong thực tế, tôi thấy có nhiều người là thầy giáo, bác sĩ, kỹ sư, doanh nhân, thợ thuyền, nông dân... nhưng họ mang nghệ sĩ tính. Nghệ sĩ tính trong cung cách làm việc và sinh sống. Thậm chí có người đem ngay tính cách nghệ sĩ vào công việc. Và thành công lớn. Albert Einstein là khoa học gia vĩ đại, nhưng cung cách sống của ông đầy phong cách nghệ sĩ. Nghệ sĩ từ hình dáng cho tới lời nói và cả quan niệm khai phá vũ trụ. Kỹ sư Steve Jobs được xem như nhà nghệ sĩ của phát minh vật dụng điện tử. Họ không cần sinh hoạt văn nghệ (có lẽ họ cũng không có thì giờ). Nhưng chất thi ca, hội họa, âm nhạc đã nằm trong máu của họ.

Người VN cũng có khá nhiều người vừa là văn nghệ sĩ vừa là kỹ sư, bác sĩ, thầy giáo, chuyên viên, quan chức, quân đội, công an... Có khi (nhất là ở VN) vừa là quan viên chức việc, vừa là thầy giáo, vừa là nhà thơ nhà văn khá "nỗi" danh.

Tôi có nhận xét như thế nầy: trong cái môi trường phồn phạp đó, nghề tay trái thì nhiều chứ nghệ sĩ với sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật thì ít.

nghệ sĩ và tuổi


Nghệ sĩ sáng tác có tính vượt thời gian. Thường thường là họ sáng tác hay ngay trong những tác phẩm đầu tay. Khi họ còn rất trẻ. Và nghệ sĩ cũng có thể sáng tác bất kể đề tài nào, khi họ đã luống tuổi.

 Quạt nồng, Trần Cao Lĩnh
Tuy nhiên, dù ở tuổi nào, dù tưởng tượng mạnh đến đâu, theo tôi, sáng tác cũng không nên đi ngược lại cảm xúc chân thực của người làm ra nó. Thí dụ, nghệ sĩ trẻ 20, 30 mà viết cứ "tư duy" về lúc hoàng hôn xế chiều đời người thì e khó thật. Cũng có những nghệ sĩ làm thơ, viết văn như vậy. Nhưng hầu hết, khi luống tuổi, trả lời mọi người, anh ta đều thú nhận sự "quá đà" khi còn trẻ. Nghệ sĩ mà thú nhận như vậy thì căn bản tác phẩm coi như đã... dở.

Thế còn những văn nghệ sĩ già? Cũng vậy, người già cũng vẫn có tình yêu chứ. Nghệ sĩ thì tình yêu càng dữ dội hơn. Nhưng sáng tác vẫn phải chân thực xúc cảm. Anh 60, 70, gia đình con cháu đầy đàn thì làm sao trong thơ văn vẫn cứ "tóc mây, bồ câu, vàng anh, thướt tha..." được? Anh cũng khó có thể tìm tòi "đột phá" vào những chân trời "sức bật" của mùa xuân lắm thay. Tôi thấy không ít ông bà văn thi sĩ 50, 60 nhưng không viết thì thôi, viết thì trở trăn "trí tuệ" kiểu đi tìm ý nghĩa cuộc đời. Thật tình tôi không tin lắm cái ý nghĩa cuộc đời mà quý vị đó đang trăn trở. Đã tiêu 2/3 đời người mà chưa có ý nghĩa gì thì liệu 1/3 còn lại tìm thấy ý nghĩa gì chăng? Ngũ thập tri thiên mệnh cũng có cái lý của nó. Có nhà văn nỗi danh viết: "Đời không phải là chạy rảo đi tìm kiếm mình, đời là sáng tạo ra mình". Tôi cho rằng đây là ý tưởng đích thực của nghệ sĩ sáng tác.

Mọi người hay nói đến căn tính hay bản sắc của nghệ sĩ. Nhưng căn tính (identity) văn hóa VN đó là gì? Tôi thấy mối tương giao nhân luân, gia đình của người Việt cũng là 1 thứ căn tính của họ. Tôi ngạc nhiên là có nhiều nhà thơ nhà văn VN sáng tác quá "Tây". Một thí dụ, tác phẩm tình yêu dường như vắng bóng hẳn người phối ngẫu, vợ hoặc chồng. Chẳng lẽ khi đã thành hôn, có vài mặt con thì không còn tình yêu, đáng đi vào thi ca văn chương nữa?

Cao Bá Quát, Trần Tế Xương, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Khuyến, Hồ Biểu Chánh, Nguyễn Hiến Lê đều viết rất hay về người phối ngẫu hoặc sinh hoạt gia đình. Dĩ nhiên, đem hình bóng đẹp của người vợ, người chồng vào văn chương không dễ. Nó khó hơn là viết về hò hẹn tình nhân. Khó hay hơn rất nhiều.

Cao Bá Quát có một bài thơ về người vợ. Ông không ngần ngại gọi người vợ là" chuyết thê" vụng về quê mùa. Nhưng chuyết thê đó hình ảnh rất đẹp trong thơ ca. Khi nàng nhíu đôi chân mày nhấp ly rượu do chồng mời trong bửa cơm ở nhà.

小 酌

拙 妻 不 信 尙 朱 顏

笑 把 菱 花 送 與 看

試 酌 小 杯 還 自 炤

分 明 红 氣 動 眉 端

高伯适

Bữa rượu ở nhà

Người vợ quê vụng không tin mình còn nhan sắc
Cười vui đưa (cho chồng) bông hoa ấu để cùng xem
(Nàng chúm môi) nếm thử chun rượu nhỏ (mặt nàng) vẫn còn tự sáng hây hây
rõ ràng bừng khí sắc màu hồng khiến (nàng) khẽ nhíu đôi mày đoan chính

Cao Bá Quát

Tôi không phải là người tôn sùng đạo đức, nhưng tôi quan niệm cái đẹp hiện diện khắp mọi nơi. Trong mọi sinh hoạt. Khi con người sống đẹp thì chuyện sẽ đẹp.

.....................................
Life isn't about finding yourself. Life is about creating yourself. George Bernard Shaw

9/3/14

the 1st sight




Nghệ sĩ, thời điểm và thời gian
Có lẽ khác với nhiều lĩnh vực, lĩnh vực sáng tác có tính vượt thời gian.
Một ông bác sĩ thì tuổi càng cao, nghề càng dày dạn. Ông thợ mộc cũng vậy. Ông thầy giáo cũng thế, mấy ông giáo già thì thường là dạy hay hơn mấy ông trẻ vừa ra trường.

Nhưng sáng tác của nghệ sĩ thì khác. Hầu hết nghệ sĩ như văn chương, vẽ, âm nhạc, điêu khắc, đạo diễn phim, v.v... Họ thành công là thành công ngay tác phẩm đầu tay, ngay lúc trẻ. Công chúng chấp nhận họ liền (ngay lần đọc, xem đầu tiên). Cũng có nhiều nghệ sĩ chỉ nỗi danh sau khi lìa đời. Nhưng hầu hết là do họ không được mọi người biết trong khi sinh thời, vì lý do nào đó.
Hoàng Thi Thơ, Phạm Duy, Lam Phương, Lê Uyên Phương, viết ca khúc rất hay từ những bản đầu tay, lúc họ đang 20s. Các họa Sĩ trong nhóm Họa Sĩ Trẻ của VNCH như Nguyễn Trung, Nguyên Khai, Nghiêu Đề, Vị Ýcho ra đời nhiều tranh nghệ thuật gây bàng hoàng giớí thưởng ngoạn, lúc họ trẻ.

Làng âm nhạc Pop Rock của Hoa Kỳ hiện đang chào đón một hiện tượng . Ngôi sao ca sĩ kiêm người viết ca khúc songwriter: Lorde. Cô không phải người Mỹ, cô đến từ New Zealand. Lorde mới 17 tuổi, ngay album đầu tiên đã làm giới nhạc trình diễn của Mỹ sững sốt. Cô gái trẻ nhưng thích trang điểm già hơn 10 tuổi. Trong khi ca sĩ Mỹ vừà hát vừa nhảy như con choi thì Lord chỉ đứng yên một chổ. Không phải Lorde kéo thời gian chết đứng. Lorde chỉ làm cho người nghe sửng im và nghẹt thở.

Thế còn khoảng thời gian về sau, khi nghệ sĩ đã luống tuổi? Thưa, tôi thấy họ vẫn còn hay như thường, nếu họ còn sáng tác. Madonna là siêu sao ngay từ năm 24 tuổi với Album "Like A Virgin" gây chấn động thế giới, cho đến hiện nay, lần lưu diễn mới nhất năm 2012. Phạm Duy sáng tác ca khúc từ năm 20 cho tới năm 80 tuổi, liên tục. Lê Văn Khoa chói sáng như nhà văn hóa (nhạc, nhiếp ảnh, đạo diễn show truyền hình) từ giữa thập niên 60s cho đến hiện giờ.

Tóm tắt, tôi không tin lắm lý luận cho rằng sự "tìm tòi" sáng tác của nghệ sĩ cần thời gian để "đãi lọc, thẩm định" hay cần "trình độ" để thưởng thức v.v... Nói như vây hơi khuất khúc và xem thường công chúng. Nên nhớ, công chúng hiện nay ngày càng văn minh. Sáng tác nghệ thuật là... nghệ thuật. Hay là hay ngay the 1st sight.

Sự tìm tòi trong nghệ thuật là sự hun đúc trong tâm tư chứ không phải là những bước chân  truy tầm xuôi ngược chạy rảo diệu viễn  triền miên.
.................................................................................
Pic: Girl Defending Herself Against Eros (1880)
William-Adolphe Bouguereau

9/2/14

sáng tác để đời






Vũ Thành và Lê Văn Khoa

Trong lĩnh vực âm nhạc hàn lâm của VNCH trước 75, có các nhạc sĩ như Vũ Thành và Lê Văn Khoa. Đó là những nhạc sĩ hòa âm cho dàn nhạc đại hòa tấu (symphony). Nếu chỉ có vậy thì người đời  xem họ như những giáo sư dạy nhạc là cùng.  Thế nhưng, họ còn  được biết đến trong dân gian như những nghệ sĩ tài hoa trong âm nhạc. Cái tài hoa đó thể hiện ngay trong những nốt nhạc mà họ viết hòa âm.

Nhạc sĩ Vũ Thành, Tây từ đầu đến chân. Nhưng "Giấc mơ hồi Hương", "Nhặt cánh sao rơi" lại rất Việt tính trong giai điệu melody và cả lời ca lyrics. Nhạc sĩ Lê Văn Khoa thì trứ danh về những sáng tác cho dương cầm và violin thấm đẫm thi ca lục bát.

Nhạc sĩ Lê  Văn Khoa là người miền Nam rặt. Gốc Cần Thơ. Nhưng lạ lung thay, ông viết khá nhiều concerto cho những giai điệu xứ bắc như Xe Chỉ Luồn Kim, Cây Trúc Xinh, Lý cây Đa ... Thường thì nghệ sĩ miền Nam thiện hảo trong làn điệu Phương Nam Lý Tình Tang  Lý Ầu... Ơ. Miền Trung sở trường Hò Huế Hò Quảng. Miền Bắc ưu điểm Hát Chèo Quan Họ. Khó thấy ông miền Bắc miền Trung nào làm nỗi một tấu khúc Vọng Cổ Phưong Nam. Đằng nầy, ông người Nam làm nhạc hàn lâm Cây Trúc Xinh. Mà làm rất hay. Chỉ có những tâm hồn nghệ sĩ VN họ mới đứng trên mọi quan điểm vùng miền và thấy ra cái hồn của âm nhạc VN.

Họ là những nhạc trưởng điều khiển symphony, nhưng đồng thời cũng là những nghệ sĩ sáng tác. Sáng tác để đời. Còn đi xa hơn, lưu lại tiếng tăm trong làng âm nhạc  hòa tấu của thế giới.

Lý Ngựa Ô Cây Trúc Xinh

8/31/14

lửng lơ là một ưu điểm





Người Việt tỵ nạn CS

Người Việt rời VN trong ngày 30/4/75, sau đó nhập cư Hoa Kỳ, họ được nhận vào nước Mỹ cư trú hợp pháp với tư cách tỵ nạn refugee. Luật của Mỹ có ghi rõ là người tỵ nạn có quyền giữ tư cách này bao lâu cũng được. Đồng thời, luật cũng mở ra một hướng khác cho những ai muốn trở thành công dân Mỹ. Trong thời gian anh còn tư cách tỵ nạn, luật khuyên là anh không nên làm việc gì đi ngược lại tư cách đó. Thí dụ, anh về VN nhiều lần và giao du, làm ăn v.v...

Sau nầy, chương trình H.O dành cho viên chức, sỹ quan chế độ VNCH, và Con Lai được nhận vào Mỹ cũng đương nhiên hưởng quy chế tỵ nạn. Vì theo quan điểm của chính phủ Hoa Kỳ, những cựu tù nhân trong trại cải tạo VC từ 3 năm trở lên chứng tỏ họ bị ngược đãi vì khác chính kiến.

Theo tôi biết, đại đa số người tỵ nạn hiện nay đều đã vào quốc tịch Mỹ. Cái nầy rất quan trọng. Thứ nhất, họ và gia đình có hẳn một đất nước mới để phục vụ và sinh sống lâu dài. Thứ hai, là công dân Mỹ họ có quyền trở về VN hiện nay một cách thoải mái. Ngoài ra, cũng có người không thích trở về. Nhưng dù không về thì vẫn do họ quyết định chứ chẳng ai ngăn cấm. Một sự lựa chọn tự nguyện.

Do đó, nếu có người gốc Việt nào cầm bút mà vẫn hoàn toàn trong tâm trạng lưu vong exile (âu sầu, mất mát), tôi e là ít. Rất ít. Tuy vậy, cái tâm trạng lửng lơ in-betweenness không phải là không có chung cho nhiều người. Có chứ. Nhưng, có, như là một đặc điểm, thậm chí một ưu điểm đầy hứng thú.

khi văn học bị... nổ

Hài thoại trong văn chương



Vu khoác

* 誣 vu (14n)
1 : Lừa dối, không mà bảo là có gọi là vu. Như vu cáo 誣告 báo cáo láo. 
2 : Xằng bậy.
(Tự điển Thiều Chửu)

* Khoác: nói quá sự thực, nói khoác, khoác lác
Được thể dễ nói khoác. Nói khoác mộc tấc đến trời.
(Tự Điển VN của Hội KTTĐ)

Vu khoác là nói, tưởng tượng quá sức, đao to búa lớn, nhưng không có thực. Trong văn chương và thi ca, đôi khi người viết hoặc vô tình hay cố ý đã viết những câu văn câu thơ, thoạt nghe qua rất "sốc" rất "lọa" thậm chí làm cho khối người lắc đầu lè lưỡi thán phục. Nhưng chỉ cần suy tư và tham khảo một chút sẽ thấy ra cái... dở ngay. Dở, vì nó vu khoác.

@ Trong văn học thế giới (không nhớ rõ QG) có câu chuyện nhà thơ làm mấy câu, đại ý:

Tôi tàng hình
trong suốt
Thật thú vị
vì tôi thấy tất cả mọi người
nhưng không ai thấy tôi

Có người đã đưa ý kiến, rằng nếu bạn trong suốt thì 2 con mắt cũng trong suốt luôn. Làm sao nhìn?

@ Lại có nhà thơ người Việt, làm bài thơ tình khá dài, có đoạn, đại ý:

trong khi chúng tôi làm tình
đến cao điểm
thì nàng bỗng nhiên ngưng lại đi đái 

Và cũng có người đã đưa ý kiến với nhà thơ:

Thượng Đế rất chu đáo, trong việc truyền giống, khi 2 người đang lúc "lao động khẩn trương" thì hệ thần kinh ngưng tất cả mọi nhu cầu sinh lý khác. Y học đã cho biết như vậy.

@ Gần đây, tôi đọc được một câu: "Viết bằng thứ ngôn ngữ không phải của mình là làm tình với một xác chết.” (Linda Lê). Woa! Sốc thiệt đa. Nhưng tôi vẫn thắc mắc về tính vu khoác của câu nầy. Ở chổ: sự ví von theo thể xác định. Tỉ như tôi nói: "trời lạnh như nước đá". Thì mọi người đều nghĩ rằng tôi cảm được cái  lạnh và tôi cũng phải từng biết qua nước đá lạnh như thế nào chứ ...

Sự tưởng tượng imagination là viên ngọc nạm sang trọng văn chương. Còn sự vu khoác, giả láo,  thì là lụ đạn...   chày,  chỉ có chức... năng làm... nổ văn... học mà thui.  Chấp bút văn chương kỵ nhất là vu khoác

căn tính ... lạ


Căn tính, Identity  

iden·ti·ty noun \ī-ˈden-tə-tē, ə-, -ˈde-nə-\
Bản sắc phương Nam, căn tính Việt
: who someone is : the name of a person
: the qualities, beliefs, etc., that make a particular person or group different from others
1a :  sameness of essential or generic character in different instances
b :  sameness in all that constitutes the objective reality of a thing :  oneness
2
a :  the distinguishing character or personality of an individual :  individuality
b :  the relation established by psychological identification
(Merriam-Webster)

Người VN, thời trước 75, gần như ai cũng có định kiến về người Nam Trung Bắc. Không nhiều thì ít. Tôi cũng có nhận xét riêng.

 Bản sắc khủng, căn tính ... lạ
Khi sống tại Hoa Kỳ tôi đã có dịp quan sát lại. Tôi ngạc nhiên đầy lý thú khi thấy ra một chuyện khác: chả có cái dấu ấn bản sắc, character, Nam Trung Bắc (VN) gì bao nhiêu nơi những đứa bé sinh ra và lớn lên trong nước Mỹ. Mặc dù các em được trực tiếp sinh ra bởi mẹ cha người Việt, hoặc Nam, Trung hay Bắc rất rõ.

Dĩ nhiên, do các em được giáo dục theo nhà trường và sinh hoạt theo xã hội hoàn toàn Mỹ. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là tuy “bản sắc”(character) Nam Trung Bắc thật sự không còn nhưng “căn tính” (identity) VN, thì phảng phất tôi thấy vẫn còn. Còn ở dáng nét, thể hình, một vài cử chỉ, một vài nghi thức, một vài cái “duyên” chẳng hạn… Và tôi cảm thấy, biết đâu chính căn tính đó lại trở thành bản sắc của người gốc Việt ở Mỹ?

Điều nầy suy ra, tính cách Bắc Trung Nam (có dở có hay) của người Việt sẽ dễ dàng biến mất bởi một chủ trường lớn hơn thuộc giáo dục nhà trường và xã hội. Vấn đề là sự giáo dục đó đi theo lối (căn tính) nào?

8/26/14

hỏi cây liễu được bao nhiêu tuổi


Willow Glen, San Jose CA

Tôi đặt tên cho nó là Xóm Cây  Liễu  ở San Jose. Xóm nhỏ nằm trong thành phố SJ, CA. Nó mang vẻ tương phản hẳn với chung quanh thành phố. Mỗi căn nhà xinh xắn như một bức họa. Nhà nào cũng trồng hoa. Nhiều loài hoa nhiệt đới. Mùa Hè nở bung khoe sắc thắm. Dĩ nhiên, xóm có nhiều cây Liễu lớn lâu năm lơ thơ buông  mành. Và còn rất nhiều loại cổ thụ khác, hình dung dị kỳ quyến rủ. 












Xóm Cây Liễu ở San Jose

Liễu đi đâu xõa tóc đêm trường
(thơ Tô Thùy Yên)

Gã hỏi thăm một ngày rất nắng
Xóm cây liễu ở San Jose
Mây trên cao trời dường đứng chậm
Những bụi hoa đỏ hắt mùa hè
Xóm liễu ngày mùa hè im vắng
Giàn thiên thanh che bóng người đi
Ai bỏ quên ly rượu hiên nhỏ
Có lẽ đêm qua tâm sự gì
Xóm liễu ngày mùa hạ trôi xa
Con sóc cười ngồi dưới cây già
Nhâm nhi hoài trái lê ngọt lịm
Chẳng buồn để ý San Jose
Người gom rụng lá mùa năm trước
Kể chuyện ngày xưa chuyện tình cờ
Hỏi cây liễu được bao nhiêu tuổi
Buổi tốí còn  xõa tóc đêm thơ

San Jose CA, 8/2014

bản sắc thuộc về thành quả là đáng kể nhất


Bản sắc, character

char·ac·ter noun \ˈker-ik-tər, ˈka-rik-\
: the way someone thinks, feels, and behaves : someone's personality
: a set of qualities that are shared by many people in a group, country, etc.
: a set of qualities that make a place or thing different from other places or things
(Merriam-Webster)

Trong 3 giải thích về định nghĩa của bản sắc - character nêu trên, thì:

1- Bản sắc là cảm giác, suy nghĩ và cung cách thuộc về cá nhân
2- Bản sắc là những phẩm chất thuộc về nhóm và quê hương, v.v...
3- Bản sắc là những phẩm chất thuộc về nơi chốn hoặc món đồ

Theo tôi, bản sắc thuộc về món đồ, sản phẩm, thành quả (things) là đáng kể nhất.Thông thường người ta (nhất là người Việt) hay "trăn trở bức xúc" bản sắc về cá nhân và quê hương, họ ít để ý bản sắc thuộc về thành phẩm. Xe Toyota khác xe Ford xe BMW chứ. Cái khác rất riêng, trong cái kỹ thuật rất chung. Thi ca của Tagore,Edgar Poe, Shakespeare, khác nhau chứ, mặc dù họ cùng viết bằng Anh Ngữ. Nguyễn Trãi, HXH, Cao Bá Quát của VN làm thơ chữ Hán không giống với thi sĩ TH làm.

Những người vẽ kiểu thời trang gốc Việt ở Mỹ thì thành quả của họ có lưu dấu nét VN không? Tôi e là có. Tất nhiên là muốn thành công, họ bó buộc phải theo lối của Mỹ. Có một lần, tôi thấy một ca sĩ của Mỹ mặc quần jeans với chiếc áo bên ngoài rất giống áo dài, nhưng được "xé" te tua vạt trước và tay áo. Kiểu áo nầy do một thợ may người gốc Việt design. Chiếc áo rất đẹp. Tuy nhiên, không phải là không có cạm bẫy. Nếu không khéo, áo dài dễ bị lầm là xường xám, cô mình rất dễ thành ra a... múi.



8/22/14

nè, để tôi nói mình nghe!




Mình về mình nhớ ta chăng
Ta về ta nhớ hàm răng mình cười
(Ca dao)

Mình là cô mình. Là em. Chữ mình sao mà nghe bắt thấy... thương. Mình nầy là mình dân Bắc Kỳ. Mình ngôi thứ hai số ít. Mình đối với ta. Ông nhà văn Nguyễn Vỹ, người Quảng Nam, ngày xưa là chủ nhiệm nguyệt san Phổ Thông, ông có viết mục "Mình ơi" để trình bày nhiều chuyện thuộc hôn nhân gia đình. Trong đó 2 người vợ chồng trẻ xưng hô là mình mình em em anh anh với nhau. Nghe tình phải nói. Ớ trong Nam, tôi thường nghe vợ chồng đã có vài mặt con thì cũng hay gọi nhau là mình xưng tôi. Nè, để tôi nói mình nghe.


Tự Điển Việt Nam của Hội Khai Trí Tiến Đức cũng có viết về chữ mình như trên. Và thêm, mình là thân thể người ta, thân mình, thân ta. Như vậy, chữ mình nầy lại là một loại  possessive adjective - own. Như:

Nghĩ mình lại ngán cho mình
(Cung Oán)

Những người bạc ác tinh ma
Mình làm mình chịu kêu mà ai thương
(Kiều)

Đó là chuyện trong văn chương VN. Còn VN ngày nay? Ngày nay vẫn mình mình như thường. Nhan nhãn trên báo đài. Có điều, đừng tưởng bở. Không phải mình mí em mí anh mí tui mí ta trong tình yêu ngày nào. Mình nầy đổi lại là mình ngôi thứ nhất. Thay vì xưng tôi, xưng anh, xưng em, xưng ông xưng bà với người đối diện thì họ xưng... mình. Đại khái:

- Mình nhiều lúc cũng trăn trở bức xúc, mình cũng muốn gửi một thông điệp đến các bạn...nữ nhưng mà mình bản tính rụt rè nhút nhát lắm...

Nghe thì cũng hay hay, duy có một điều hơi trái khoáy: người viết lại là một ông... dzà. Chết thật, tội nghiệp tiếng Việt... mình.


8/20/14

xóm cây liễu ở san jose



                                                                           


                                 







                                               





Nghĩ Hè ở San Jose

Chúng tôi đến San Jose nghỉ Hè. Tôi cũng không hiểu sao, SJ gần nhất, chỉ mất 2 giờ bay. Phải 20 năm sau, sống và đi loăng quăng thăm nhiều nơi ở Mỹ, năm nay chúng tôi mới chọn SJ để tâm tình. 5 ngày ở đây, trở về, tôi hỏi Kh vợ tôi:
- Mình thích cái gì nhất?
- Thích cơm tấm, cơm chiên, canh chua. Ngon đúng cơm VN.

Tôi hỏi K. Kh, con gái lớn:
- Cái gì the most thing you like in SJ?
- I like đi bộ across the Golden Gate Bridge

Và N. Kh, đứa kế:
- And you, N?
- The City of Monterey Carmel. How about you, Dad?

Dad hả? Dad thích Willow Glen và Half Moon Bay

Willow Glen


Tôi đặt tên cho nó là Xóm Cây Liễu ở San Jose. Xóm nhỏ nằm trong thành phố SJ. Nó mang vẻ tương phản hẳn với chung quanh thành phố. Mỗi căn nhà xinh xắn như một bức họa. Nhà nào cũng trồng hoa. Nhiều loài hoa nhiệt đới. Mùa Hè nở bung khoe sắc thắm. Dĩ nhiên, xóm có nhiều cây Liễu lớn lâu năm lơ thơ buông  mành. Và còn rất nhiều loại cổ thụ khác, hình dung dị kỳ quyến rủ.

Half Moon Bay

Half Moon Bay là Bãi Biển Nửa Vầng Trăng. Gọi theo hình dạng cánh cung của bãi biển. HMB rất đặc biệt. Nó đúng là thị trấn nhỏ tù mù sương lạnh. Mặc dù nhiệt độ bên ngoài của Bắc Cali đương 90 độ F. HMB cách SJ 40 miles về hướng Tây Bắc. Gần đến, xe phải leo ngoằn ngoèo lên tận đỉnh núi. Trời đang nắng, bỗng sụp xuống mù sương bao phủ. Xe chạy chậm, bật đèn. Rồi đổ dốc. Tôi đến phố biến lúc đó là 11 giờ trưa nhưng cứ ngở như 7 giờ sáng còn ướt mùi sương. Nhiệt độ còn 60 F. Một sự cách biệt với nhân gian rõ rệt. Tình Tiên duyên Tục. Chúng tôi mua một vài món đồ kỹ niệm. Uống cà fê ...sáng. Thơm lựng. Tôi mua chiếc sáo trúc trong cửa tiệm bán đồ của ngưòi Tibet. Tôi chơi thử bản Lý Chiều Chiều. Có vài người Mỹ du khách dừng lại nghe. Lý Chiều Chiều có hơi trầm lắng Phương Nam. Mấy người nghe lại hơi lắc...lư theo điệu. Đúng là dân Mẽo.

Bãi Biển HMB không dài như Santa Cruz hay Monterey Carmel nhưng sóng lớn thật dữ. Hơi lạnh. Mù sương. Những người chơi surfing lướt sóng chuyên nghiệp hay về đây. Ngồi ở trung ương hình cánh cung, nơi sóng lớn nhất. Nghe ầm ỳ vang dội. Cảnh đẹp và hùng.